Lo phát triển nóng DN đầu mối xăng dầu: Có cơ sở

(Doanh nghiệp) - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh chỉ ra những lý do cho thấy khuyến cáo của Bộ Tài chính và Bộ Công an là có cơ sở.

Góp ý cho dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 83/2014 về kinh doanh xăng dầu, Bộ Tài chính và Bộ Công an đều cảnh báo về nguy cơ phát triển nóng số lượng đầu mối kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu và đề nghị Bộ Công thương nghiên cứu, có quy định kiểm soát số lượng các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu.

Thống kê cho thấy, khi Bộ Công thương phân bổ hạn mức kinh doanh xăng dầu nhập khẩu năm 2012, danh sách chỉ có 13 doanh nghiệp đầu mối. Tới năm 2014, con số tăng lên 18 đầu mối, năm 2015 là 19 đầu mối.  Tại thời điểm tháng 8/2019, con số doanh nghiệp đầu mối được ghi nhận là 32 doanh nghiệp và hơn 1 năm sau, theo danh sách các thương nhân kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu đăng trên website của Bộ Công thương, con số này đã lên tới 38.

Trao đổi với Đất Việt, chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) cho rằng, cảnh báo mà Bộ Tài chính và Bộ Công an đưa ra là có cơ sở.

Theo ông Thịnh, Việt Nam đang đi theo nền kinh tế thị trường nên việc mở rộng đầu mối kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu, đảm bảo cạnh tranh tự do, công bằng, bình đẳng trên thị trường là một trong những đòi hỏi cấp thiết.

Tuy nhiên, để các doanh nghiệp này có thể cạnh tranh công bằng, bình đẳng mà không gây nên sự xáo trộn một cách đáng kể do một số thương nhân có thể dùng biện pháp giá hoặc thủ thuật không minh bạch trong quá trình đàm phán để kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu thì phải có biện pháp quản lý của Nhà nước.

Lo phat trien nong DN dau moi xang dau: Co co so
Đã có 38 thương nhân kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu đầu mối được cấp phép tới thời điểm này.

Bởi xăng dầu là mặt hàng đặc biệt, yêu cầu cao về độ an toàn trong vận chuyển và kinh doanh nên Nhà nước đòi hỏi những doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu phải có những điều kiện nhất định.

Chẳng hạn: điều kiện về tổng vốn đầu tư; kho dự trữ phải đảm bảo an toàn để dự trữ và tạm trữ xăng dầu trong quá trình nhập về chờ phân phối; phải có đầy đủ các phương án phòng cháy chữa cháy (PCCC) cũng như các thiết bị PCCC cần thiết tại các kho dự trữ và điểm kinh doanh xăng dầu; phải có phương tiện vận chuyển an toàn từ bến bãi, kho cảng đầu mối đến các điểm kinh doanh xăng dầu trong cả nước...

Khẳng định điều kiện đặt ra cho doanh nghiệp đầu mối xăng dầu không dễ dàng, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho biết, nếu buông lỏng những điều kiện này,doanh nghiệp cứ đăng ký, vống lên về vốn hay chưa đủ điều kiện mà đã cấp phép hoặc kiểm tra qua loa để cấp phép thì vô cùng nguy hiểm, gây mất an toàn trong quá trình đàm phán kinh doanh xăng dầu; dự trữ, vận chuyển, phân phối xăng dầu.

"Càng có nhiều đầu mối thì càng có cạnh tranh gay gắt, nhưng trước hết phải có đầy đu cơ chế, luật pháp về cạnh tranh, kinh doanh trong lĩnh vực này. Có như vậy mới không có những mánh lới, mới công khai, minh bạch trong hoạt động đàm phán cũng như dự trữ, mua bán xăng dầu.

Cần lưu ý đầu mua rất phức tạp vì đòi hỏi phải mua xăng dầu theo kỳ hạn, có thể là 10 ngày, 20 ngày, thậm chí vài ba tháng nên cần các chuyên gia dự báo, dự đoán một cách chính xác giá cả của những mặt hàng này trong khoảng thời gian nhất định. Mà chuyện này, hiện nay không phải doanh nghiệp nào cũng có các chuyên gia đó nhưng họ hoàn toàn có thể tìm cách này hay cách khác để mua.

Tất nhiên trong kinh tế thị trường, doanh nghiệp nào không chịu được thì phá sản, nhưng không quản lý chặt, để "trăm hoa đua nở" thì sẽ làm nhiễu động thị trường mua bán xăng dầu, đồng thời gây nên thất thoát nguồn vốn rất lớn trong nền kinh tế", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh phân tích, đồng thời đề nghị cần có các biện pháp, cơ chế, chính sách và điều kiện đặt ra đối với các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu để đảm bảo cạnh tranh công bằng, bình đẳng đúng tính chất kinh tế thị trường và đảm bảo an ninh năng lượng.

Dù điều kiện để làm doanh nghiệp đầu mối xăng dầu không hề dễ dàng như nêu ở trên nhưng các doanh nghiệp vẫn hào hứng tham gia, theo vị chuyên gia, còn xuất phát từ việc vẫn có những kẽ hở để doanh nghiệp đầu mối xăng dầu có thể lợi dụng để kiếm lời bất chính.

"Xăng dầu lậu rất rẻ, còn xăng dầu mua bán trên thị trường thì đắt hơn mấy chục phần trăm, tạo nên sự cạnh tranh không lành mạnh về giá, gây bất lợi cho những doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Đặc biệt, chuyện làm giả xăng dầu hiện nay không phải là hiếm và cũng không hề phức tạp. Vụ làm giả xăng dầu của đại gia Trịnh Sướng hay vụ xăng kém chất lượng  ở Đắk Lắk là ví dụ", ông Thịnh dẫn chứng và bày tỏ, khi Việt Nam chưa có đầy đủ các cơ chế kiểm soát chặt chẽ thì tốt nhất là không phát triển ồ ạt các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu.

Thể hiện một quan điểm khác, ông Trần Viết Ngãi, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cho rằng, xăng dầu có tiêu chuẩn riêng của nó, không nên quan ngại có quá nhiều doanh nghiệp đầu mối xăng dầu. Đặc biệt, trong bối cảnh đại dịch Covid-19, giá xăng dầu trên thế giới rẻ hơn thì nên tăng cường cho doanh nghiệp mua dự trữ.  Càng nhiều đầu mối xăng dầu càng tốt vì như vậy mới có sự cạnh tranh trên thị trường, người dân thêm quyền lựa chọn và được hưởng lợi.

"Không thể để một vài đầu mối độc quyền. Khái niệm nhiều đầu mối là khái niệm thị trường, mà chúng ta đã chấp nhận thị trường thì đừng ngăn cản nó", ông Ngãi nhấn mạnh.

Thành Luân

Thứ Ba, 22/12/2020 07:29

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện