Doanh nghiệp nhà nước nợ khủng: Ai mua để gánh nợ?

(Doanh nghiệp) - Trong kinh tế thị trường, bất kể doanh nghiệp nào có nợ xấu không ai mua để gánh nợ.

PGS.TS Phương Ngọc Thạch, Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế và Quản lý TP.HCM trao đổi về tình trạng nợ nần của DNNN, nhất là trong bối cảnh cổ phần hóa DNNN không đạt tốc độ như kỳ vọng.

PV: - Một báo cáo mới đây của Chính phủ cho hay, số nợ phải trả của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước khi kết thúc năm 2014 đã lên đến 1,5 triệu tỷ đồng, tăng 8% so với năm 2013. Trong đó, nợ nước ngoài phải trả của khối tập đoàn, tổng công ty nhà nước là hơn 380.000 tỷ đồng. Ông bình luận như thế nào về những con số này? Thưa ông, phải hiểu thế nào về thực trạng các doanh nghiệp nhà nước làm ăn không có lãi, hoặc tỷ suất lợi nhuận thấp so với vốn chủ sở hữu nói trên?
 
PGS.TS Phương Ngọc Thạch: - Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước làm ăn thua lỗ, không có lãi dư luận xã hội đã nói nhiều nhưng tại sao không cải thiện được?

Theo tôi có 2 lý do. Thứ nhất, DNNN phải thực hiện cùng một lúc hai nhiệm vụ: kinh doanh theo cơ chế thị trường hiệu quả và thực hiện nhiệm vụ chính trị an sinh xã hội (như điều tiết, bình ổn giá cả, đảm bảo các cân đối lớn, phát triển vùng sâu vùng xa, công bằng xã hội...). Nếu đầu tư cho xã hội thì không bao giờ tính toán bằng con số, bằng tiền. Cho đến nay Việt Nam chưa có chính sách để DNNN thực hiện vai trò chủ đạo trong nền kinh tế.

Doanh nghiep nha nuoc no khung: Ai mua de ganh no?
Các DNNN đang cổ phần hóa với tốc độ không như kỳ vọng. Ảnh minh họa

Thứ hai, quản lý Nhà nước thiếu chặt chẽ, còn để tình trạng tham ô lãng phí trong chi tiêu Nhà nước phổ biến. Qua báo cáo của Chính phủ có thể thấy tình hình thu chi ngân sách Nhà nước (NSNN) rất căng thẳng. Trong 5 năm qua tình trạng bội chi ngân sách luôn diễn ra với mức trung bình hàng năm khoảng 5,4% GDP. NSNN chi quá nhiều vào chi thường xuyên. Tỷ trọng chi thường xuyên trên tổng cơ cấu chi tăng từ mức 60% giai đoạn 2011-2012 lên mức 67-70% năm 2014. Trong 2 năm gần đây chi thường xuyên mỗi năm gấp đến 4 lần chi đầu tư phát triển từ NSNN.

PV: - Theo cách tính nợ công hiện nay, khoản nợ của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước nói trên đã được tính vào chưa và vì sao? Đứng từ góc độ điều hành chính sách, theo ông, có nên tính đúng tính đủ nợ công hay không? Nhìn nhận thực chất vấn đề nợ công sẽ giúp chúng ta trong vấn đề tái cơ cấu nợ và tính toán khả năng trả nợ như thế nào?

PGS.TS Phương Ngọc Thạch: - Cách tính nợ công của Việt Nam và quốc tế có sự khác nhau.Tại Việt Nam, nợ của DNNN, nợ của tổ chức thuộc Nhà nước không được tính vào nợ công của quốc gia. Trong khi đó, khối nợ của các doanh nghiệp Việt Nam trong thực tế rất lớn. Tính đến cuối năm 2010, tỷ lệ nợ công Việt Nam so với GDP đã là 57,3%, khoảng 64% GDP vào cuối năm 2015 vượt mức 50% GDP. Theo tính toán quốc tế thì nợ công của Việt Nam đã lên đến 106% GDP,  đã vượt ngưỡng an toàn.

Nợ công có xấu không? Nợ công có vai trò quan trọng đối với nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Nợ công đáp ứng nhu cầu bổ sung vốn cho đầu tư phát triển và cân đối NSNN. Singapore là nước có nợ trên GDP lớn nhất Đông Nam Á (93,1%), theo sau là Indonesia (25,9%). Nhờ có lượng tiền nợ công khổng lồ, Nhật Bản đã đầu tư phát triển kinh tế xã hội rất hiệu quả, đưa đất nước tan hoang sau Đại chiến thế giới thứ 2 lên nước có nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. 
                                 
Tại Việt Nam, trong 30 năm qua nhiều dự án cơ sở hạ tầng, các dự án tăng trọng quốc gia... được đầu tư bằng nguồn vốn vay công. Tuy nhiên, đầu tư công kém hiệu quả (ICOR 6-7), thâm hụt ngân sách ở mức cao đã kéo nợ công ngày một “phình ra”.

Thực chất nợ công an toàn hay rủi ro phụ thuộc vào các yếu tố đó là: nợ chính phủ là vay nợ trong nước hay vay nợ nước ngoài; tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, hay tình trạng "sức khỏe" nói chung của nền kinh tế ổn định và tốt không.

Thứ Sáu, 27/11/2015 13:57

Sự Kiện