Vỡ đường ống Alumin Nhân Cơ: Bàn trách nhiệm nhà thầu

(Liên hiệp hội) - "Đầu tiên phải nói tới thiết kế xây dựng nhà máy còn thiếu sót, chất lượng các thiết bị mà nhà thầu Trung Quốc sử dụng có vấn đề"

Nhưng ở đây kiềm tràn ra ngoài tức là thiết kế xây dựng có thiếu sót. Ví dụ các công ty của Mỹ, Pháp... họ làm nhà máy bao giờ cũng thiết kế khu vực chứa dung dịch kiềm thì đều có bao xung quanh để tạo thành hố trũng. Khi dung dịch kiềm bị tràn ra thì sẽ được thu vào chỗ ấy và bơm ngược trở lại. Thứ nhất là để chống tràn ra ngoài môi trường và thứ hai là không bị mất dung dịch bởi kiềm là tiền."

Đã có một bài học từ Formosa

Đề cập đến vấn đề môi trường của dự án khai thác bauxite Tây Nguyên PGS.TS Hồ Uy Liêm lo lắng: ''Khi chúng ta làm dự án đã có 1 quy định về môi trường. Tuy nhiên, việc đánh giá tác động môi trường và giám sát môi trường đã không được thực hiện chặt chẽ. Trong khi đó, việc đánh giá môi trường chiến lược thì lại hoàn toàn bỏ qua. Nếu tôi nhớ không nhầm thì cho tới tận bây giờ chúng ta cũng chưa làm được điều ấy.

Thêm vào đó, khi chuẩn bị thực hiện dự án thì hai bên Việt Nam và Trung Quốc đã thống nhất rằng, sẽ sử dụng công nghệ thải khô và làm thành thỏi khô, như vậy nguy hiểm sẽ được giảm thiểu. Thế nhưng khi thực hiện lại là thải ướt và sản phẩm của nó chính là thứ bùn đỏ.

Việc sản xuất Alumin ở Đắc Nông và Lâm Đồng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Bởi lẽ thiên tai bất thường là cái không thể dự đoán được, quy luật của thiên nhiên không biết sẽ thay đổi như thế nào trong quá trình biến đổi khí hậu. Giả sử nếu cứ mưa lớn kéo dài thì hồ chứa bùn đỏ dễ bị vỡ, và sự việc này đã từng xảy ra rồi, khi ấy sẽ là một thảm họa khôn lường''.

PGS.TS Hồ Uy Liêm dẫn một ví dụ về những gì nhà thầu Trung Quốc nói khác hẳn với việc họ làm diễn ra tại Formosa Hà Tĩnh: ''Đúng ra công nghệ mà Formosa phải sử dụng là công nghệ luyện cốc khô nhưng cuối cùng lại là luyện cốc ướt. Mà rồi các cơ quan Việt Nam theo dõi những hoạt động của Formosa Hà Tĩnh cũng không hề biết.

Xưa chúng ta đã từng làm một phân xưởng sản xuất than cốc theo công nghệ luyện cốc ướt ở Thái Nguyên và đã gây ô nhiễm rất kinh khủng cho sông Cầu. Đằng này ở Formosa, trái với cam kết lại tồn tại hẳn một nhà máy luyện cốc công nghệ ướt, điều này là không thể chấp nhận. Sự cố cá chết hàng loạt ở bốn tỉnh miền Trung là một bài học rất lớn đối với chúng ta.''

Nói thêm về hiệu quả kinh tế mà các dự án bauxite Tây Nguyên mang lại, ông Liêm nhận định: ''Trong thời gian qua dự án thực sự chưa hiệu quả. Bởi lẽ, phía TKV (Tập đoàn Công nghiệp than - Khoáng sản Việt Nam) liên tiếp đề xuất giảm các loại thuế và phí như phí môi trường, tiền đền bù đất đai, giảm thuế xuất khẩu...

Giảm nhiều đến mức thu nhập mà chúng ta kỳ vọng từ dự án bauxite Tây Nguyên đã không đạt được. Thậm chí, trên thực tế bây giờ nếu giữ đúng mức thuế theo quy định thì chắc chắn sẽ bị lỗ.''

Trước những nguy cơ tiềm ẩn có thể xảy ra đối với môi trường tại những dự án khai tác bauxite, PGS.TS Hồ Uy Liêm cho rằng: ''Nên có 1 cơ quan giám độc lập hoạt động thường xuyên liên tục các hoạt động của những nhà máy khai thác bauxit ở Tây Nguyên."

Đồng quan điểm, TS.Nguyễn Văn Ban lưu ý: "Thải ướt là một nguy cơ lớn, nếu không giám sát chặt chẽ thì rất nguy hiểm. Cần phải lưu ý rằng, các nhà máy bauxite đều nằm ở thượng nguồn các con sông lớn của Tây Nguyên. Nếu để vỡ đập hồ chứa bùn đỏ tràn ra ngoài môi trường sẽ là hiểm họa khôn lường, đặc biệt cho vùng hạ lưu sông Đồng Nai.

Vì vậy, cần có một cơ chế giám sát chặt chẽ đối với các dự án bauxite của Tây Nguyên nói chung. Kiểm soát thứ nhất là bên trong nhà máy, và bản thân TKV phải có biện pháp quản lý chặt chẽ việc này. Thứ hai là công tác giám sát tại địa phương cần sát sao hơn, ví dụ hồi ở Lâm Đồng, thì Sở Tài nguyên Môi trường Lâm Đồng đã giám sát và xử phạt khi xảy ra sự cố vỡ đường ống dẫn bùn đỏ tại nhà máy Tân Rai.

Đặc biệt về phía nhà nước rõ ràng phải quan tâm đến những nhà máy này. Mọi người đều có thể nhận ra, hai nhà máy của cùng một tập đoàn đã xảy ra sự cố tương tự nhau. Nếu việc giám sát không chặt chẽ thì rất có thể sẽ xảy ra thêm nhiều sự cố nghiêm trọng khác nữa.''

Tại Hội nghị giao ban trực tuyến tháng 7 của Bộ Công Thương ngày 8/8, Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng nhấn mạnh, sự cố tại Nhà máy Alumin Nhân Cơ là bài học lớn.

Thứ trưởng yêu cầu Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) cần tiếp tục sát sao theo dõi, rút kinh nghiệm không để xảy ra sự cố tương tự, ảnh hưởng đến môi trường cũng như tác động đến dư luận.

Hoàng Lan

Thứ Tư, 10/08/2016 07:29

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện