Nuôi cá trong nước thải Lee&Man: Sống được nhưng có sạch?

(Liên hiệp hội) - Cá dùng để nuôi thí nghiệm tại ống nước xả thải của nhà máy giấy không được dùng làm thực phẩm cho bất kỳ ai.

Cái quan trọng là ô nhiễm môi trường, trầm tích

Trước đề xuất của Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Hậu Giang về việc triển khai nuôi cá ngay gần ống xả thải của nhà máy giấy Lee&Man Việt Nam, lấy cá cho cán bộ nhà máy ăn, không bán ra ngoài, vì nếu môi trường nước sạch, an toàn, chắc chắn cá sẽ không bị chết, PGS.TS Nguyễn Tác An - Nguyên Viện trưởng Viện hải dương học, Phó Chủ tịch Hội Khoa học-Kỹ thuật biển VN cho rằng đây là đề xuất thiếu thực tế.

Trao đổi cụ thể hơn với Đất Việt, ngày 6/4, ông An nói rõ: "Quan trọng là chọn nuôi loại cá nào, nếu nuôi cá đen như cá rô phi, cá trê thì sức chịu đựng độc tố rất lớn, nó có thể sống và phát triển bình thường dưới môi trường bẩn độc hại, nhưng các chất độc sẽ ngấm dần, tích lũy trong cơ thể, về khoa học gọi đó là hiệu ứng tác động tích lũy, nghĩa là tích lũy lâu dài.

Mặt khác, đối với nhà máy giấy Lee & Man Việt Nam, chất thải vô cùng độc hại, không chỉ ảnh hưởng đến nguồn nước mà còn là môi trường trầm tích nghĩa là bùn và môi trường không khí.

Như vậy, cứ cho cá sẽ giúp kiểm soát được môi trường nước, vậy còn các môi trường khác thì kiểm soát bằng cách nào?. Mà chắc chắn phương án sử dụng cá là không khả thi vì thực tế phương pháp chọn lọc cá chúng ta chưa thể làm được".

Nuoi ca trong nuoc thai Lee&Man: Song duoc nhung co sach?

Nhà máy giấy Lee & Man Việt Nam

Bên cạnh đó, theo ông An, không có quy định nào áp đặt việc cán bộ nhà máy phải ăn cá nuôi thí nghiệm, họ làm việc bỏ sức lao động kiếm sống, chứ không phải đối diện với rủi ro.

Không ai có thể khẳng định nguồn nước xả thải của nhà máy này đảm bảo an toàn, không ai chắc chắn cá sống dưới nguồn nước đó là an toàn không có chất độc, mà thực tế, con người ăn cá có chất độc thì tích lũy dần, về già mới phát sinh bệnh tật, gia đình con cháu và xã hội gánh vác.

Chúng ta có thể dùng cá để kiểm định môi trường, nhưng cá dùng thí nghiệm tuyệt đối không được dùng để làm thực phẩm, nó chỉ đóng vai trò xác định môi trường tốt hay xấu.

"Chúng ta không phủ nhận việc nuôi cá ở hồ sinh học như chỉ thị sinh học để đánh giá chất lượng nước thải sau xử lý thì thế giới làm nhiều rồi. Nhưng cá của họ là cá nhạy cảm với môi trường, những loại cá được sản xuất riêng để kiểm soát môi trường, gọi là cá sinh vật chỉ thị, không phải cá nuôi. 

Đặc biệt, yêu cầu nuôi cá ngay miệng ống xả thì chưa có thí nghiệm nào như vậy, vì ống xả của nhà máy lớn thì lưu lượng nước thải cũng lớn, do đó dễ có thể xảy ra hiện tượng "sốc" tại điểm xả làm chết cá.

Thực tế, chỉ cần yêu cầu phải có hồ sinh học chứa nước thải sau xử lý, có thể thả cá để kiểm soát chất lượng nước bằng mắt (bổ sung cho việc quan trắc tự động).

Hồ có đường thoát nước ra ngoài qua cửa xả đóng/mở tùy theo yêu cầu quản lý. Khi xảy ra sự cố tại hệ thống xử lý nước thải, cống xả đóng lại, hồ này sẽ là nơi chứa nước thải được đưa đi xử lý lại để đạt đến quy chuẩn quy định mới được xả ra ngoài.

Cách làm của lãnh đạo tỉnh Hậu Giang không khả thi thậm chí cũng không đạt được mục đích "an dân". Vì thế nên nhận tư vấn của chuyên gia xem chọn loại cá gì, dùng nó làm sạch môi trường, sinh vật chỉ thị chứ không phải làm thực phẩm. 

Quan trọng phải phân tích cơ thể cá sau quá trình sinh sống dưới nước thải ra sao, chứ không phải sống là được", ông An khẳng định.

Cảnh báo cực lớn với môi trường

Cũng đưa ra quan điểm về vấn đề này, PGS.TS Đào Trọng Tứ - Giám đốc Trung tâm Phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi biến đổi khí hậu cho rằng, về mặt khoa học tuyệt đối không được dùng con người làm vật thí nghiệm, đặc biệt việc lấy vật thí nghiệm nước thải cho con người dùng.

Nếu như nuôi cá lồng bè, môi trường tự nhiên trong sạch, sao không dùng cho mục đích thương mại, vì đã ăn được thì tất cả mọi người đều ăn được, chứ không phải cho cán bộ nhà máy ăn.

"Cá sống trong một môi trường có chất độc ở một mức độ nhất định thì nó cũng ưa đáp, sống được trong môi trường đó, nhưng con người không sống được. Như chúng ta không uống được nước ao, ruộng, nhưng cá ở ao, ruộng thì lại sạch sẽ.

Như lợn ăn cám công nghiệp, rau tăng trưởng chúng ta vẫn ăn bình thường, nhưng chất độc ngấm dần vào cơ thể hình thành nên các loại bệnh khó tưởng tượng được, con người bắt buộc phải ưa đáp, thích nghi với nó.

Để thấy, nước thải của nhà máy khi đưa ra ngoài phải được giám sát bằng các công cụ, thiết bị hiện đại theo quy chuẩn nhà nước, chứ không phải nhờ vào một vài con cá", ông Tứ nhận định.

Đặc biệt, ông chỉ ra, ở đây chính là vấn đề lợi nhuận, bản chất tất cả các loại nước thải ra ngoài môi trường đều được xử lý, bảo đảm 100% nước uống được, nhưng với nhà máy công nghiệp Việt Nam theo thế giới đánh giá mới chỉ xử lý được 60%.

Bản thân các khu công nghiệp tập trung, đều có khu xả thải do nhà nước, ban quản lý KCN quản lý, nhưng nhiều trường hợp vẫn xả chui để bớt tiền điện, tiền vận hành, họ nghĩ sông suối ban đêm không ai dùng.

Do đó nhà máy Lee & Man Việt Nam hay bất kỳ nhà máy nào đều đáp ứng được yêu cầu xả thải, nhưng họ tìm cách giảm bớt chi phí vận hành tăng lợi nhuận. Cùng với đó là sự quản lý yếu kém lỏng lẻo từ duyệt dự án đến hệ thống giám sát của địa phương nên mới gây ô nhiễm.

Nên vấn đề ở đây không phải họ xả thải nước sạch hay không sạch mà là trách nhiệm với môi trường ra sao, đây là lời cảnh báo cực kỳ nghiêm trọng đối với môi trường Việt Nam.

Châu An

Thứ Sáu, 07/04/2017 13:54

Sự Kiện