Đóng cửa mỏ sắt Thạch Khê: Lại thống nhất cao

(Khoa học) - UBND tỉnh Hà Tĩnh và nhiều nhà khoa học thống nhất quan điểm dừng hẳn dự án sắt mỏ Thạch Khê. 

Ngày 21/12, hội thảo Đánh giá và cân nhắc những vấn đề trước khi thực hiện hoạt động khai thác mỏ sắt Thạch Khê được tổ chức tại Hà Nội.

Tại hội thảo, đại diện UBND tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục nêu quan điểm dừng hẳn dự án mỏ sắt Thạch Khê chứ không phải tạm dừng như hiện nay. Quan điểm này nhận được sự đồng tình của nhiều nhà khoa học tại hội thảo.

Ông Đỗ Khoa Văn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hà Tĩnh, cho biết, mỏ sắt Thạch Khê là mỏ sắt tự nhiên lớn nhất Đông Nam Á với trữ lượng 540 triệu tấn, nằm trên địa bàn 6 xã ven biển huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh.

Tuy nhiên, do có một số vấn đề tồn tại trong quá trình thực hiện nên năm 2011 Thủ tướng đã chỉ đạo tạm dừng dự án để tái cơ cấu doanh nghiệp, vốn đầu tư, hoàn chỉnh thiết kế dự toán, giải quyết vấn đề giải phóng mặt bằng tái định cư.

Xuất phát từ nhiều băn khoăn, lo ngại về tác động, ảnh hưởng của dự án, tỉnh Hà Tĩnh đã xem xét, tham khảo ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, từ đó đi đến quyết định đề nghị Bộ Chính trị, Chính phủ cho dừng hẳn dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê.

Lý giải cho kiến nghị trên, ông Văn cho biết, trong điều kiện tự nhiên, nếu mở moong khai thác lượng nước chảy vào mỏ, đặc biệt là dòng nước từ biển chảy vào sẽ rất lớn (dự tính khoảng 3,2 triệu m3), dẫn đến nguy cơ sạt lở tầng khai thác và bờ mỏ trên các tuyến đường vận tải trong biên giới mỏ.

Dong cua mo sat Thach Khe: Lai thong nhat cao
Các ý kiến đều cho rằng nên đóng cửa mỏ sắt Thạch Khê

Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) của dự án điều chỉnh khai thác và tuyển quặng mỏ sắt Thạch Khê được Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt năm 2013 cũng đề cập khi khai thác xuống độ sâu âm 550m sẽ bị tụt nước ngầm và bán kính của vùng bị hạ thấp mực nước ngầm khoảng 3,5 km.

Trong khi đó, các tính toán và giải pháp về ổn định bờ mỏ và thoát nước mỏ khi khai thác xuống độ sâu âm 145m của dự án là chưa chắc chắn, chưa an toàn trong trường hợp rủi ro. Bộ Công Thương khi thẩm định thiết kế kỹ thuật dự án cũng nêu “trong quá trình khai thác xuống sâu, các rủi ro tác động bởi nước ngầm có thể xảy ra các thảm hoạ tụt bờ".

Mặt khác, do mỏ nằm sát biển trong vùng tiềm ẩn rất nhiều dạng thiên tai nên việc xây dựng đê, kè đập chắn chân bãi thải lấn biển là giải pháp bắt buộc. Song, với tổng khối lượng 171 triệu m3 chất thải (đất, đá, cát) trong phạm vi dọc bờ biển khoảng 5,2km và lấn rộng ra biển khoảng 1,6km, chiều dài đê chắn cát là 9,183km sẽ gây nguy cơ rất cao về vấn đề môi trường, sinh thái, dòng chảy ven bờ biển.

Ngoài ra, dự án cũng chưa có đánh giá tác động ảnh hưởng đến vùng nuôi trồng, đánh bắt hải sản khu vực bãi ngang, khu du lịch ven biển (Thiên Cầm, Thạch Bằng, Thạch Hà) và tác động môi trường, tụt nước ngầm, sụt lở đất (do khai thác đến độ sâu trên 500m) đến các huyện lân cận.

Về vấn đề đổ nước thải mỏ ra biển gây nhiễm môi trường, ông Văn khẳng định, ĐTM xác định có nhiều độc tố; nước thải mỏ khối lượng lớn được bơm từ moong mỏ, đổ vào hồ chứa diện tích 2ha để lắng tự nhiên, theo kênh dẫn đổ thẳng ra sông Thạch Đồng, biển Thạch Hải.

Dù rằng, “chưa thể khẳng định được tác động tích lũy của các kim loại nặng, độc hại đi kèm quặng sắt trong cả quãng thời gian của dự án 50 năm có thể gây ra thảm họa môi trường biển hay không, nhưng đây là vấn đề đặc biệt hệ trọng sau bài học về sự cố môi trường biển miền Trung năm 2016 vừa qua", ông Văn lo ngại.

Đặc biệt, theo tài liệu nghiên cứu động đất thì khu vực Thạch Khê thuộc vùng có hoạt động động đất mạnh đến cấp 8 và từng xẩy ra động đất cấp 6 độ richter. Do đó trong quá trình khai thác nếu có động đất thì sẽ hết sức nguy hiểm.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh cũng lưu ý, trong trường hợp triển khai dự án, khi kết thúc khai thác, moong mỏ được cải tạo thành hồ chứa nước có diện tích lớn, độ sâu lớn (-500m), với dung tích chứa lên tới hàng trăm triệu m3 nước sẽ tạo áp lực lên bờ và đáy mỏ, nguy cơ xẩy ra động đất kích thích là rất cao.

Trên phương diện chuyên gia độc lập, ông Phạm Quang Tú, đại diện Liên minh Khoáng sản cho rằng quặng sắt ở Thạch Khê nằm dưới mực nước biển, ở độ sâu từ 40 đến -550m, có chỗ sâu hơn, vì thế việc khai thác mỏ sắt Thạch Khê sẽ gặp nhiều khó khăn, không đạt hiệu quả mong muốn.

Ông Tú cũng nêu 6 nguy cơ, rủi ro về dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê như khó khăn về chống ngập và rủi ro trong giữ ổn định bờ mỏ do moong khai thác nằm sát bờ biển; rủi ro về gặp hang động ngầm trong quá trình đào sâu để khai thác mỏ; tác động tiêu cực về môi trường xung quanh do đổ thải.
 
Ngoài ra, còn có các nguy cơ nhiễm mặn và hoang mạc hóa vùng cồn cát ven biển của huyện Thạch Hà, ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống người dân bị di dời và những người dân sống lân cận vùng khai thác mỏ. Cuối cùng là khó khăn về vốn của chủ đầu tư và hiệu quả kinh tế tổng thể của dự án.

Có chung quan điểm, GS.TS Đặng Trung Thuận, Hội Địa hóa Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh dự án mỏ sắt Thạch Khê đang gây ra nhiều tiềm ẩn về thảm họa môi trường, thiên tai, thì việc chấm dứt hoạt động mỏ là phương án cần tính toán.

Thứ Bảy, 22/12/2018 07:43

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện