Chuyển đổi 575ha rừng làm hồ La Ngà 3: Cân nhắc...

(Khoa học) - Theo GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh, làm hồ ở Bình Thuận là cần thiết song nếu tránh được mất rừng đặc dụng thì tốt nhất.   

Theo quy hoạch tổng thể thủy lợi vùng Đông Nam bộ giai đoạn đến năm 2030 và định hướng đến năm 2050 đã được Bộ NN-PTNT phê duyệt, hồ thủy lợi La Ngà 3 (nằm trên địa bàn huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận) với dung tích 435 triệu m3 đảm bảo cấp nước tưới cho 78.800 ha đất nông nghiệp của 2 tỉnh Bình Thuận, Đồng Nai; cấp 600.000 m3/ngày nước sinh hoạt, công nghiệp, du lịch và dịch vụ cho Bình Thuận và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

Ngoài ra, hồ La Ngà 3 còn làm nhiệm vụ phát điện với tổng công suất lắp máy 39MW, tổng điện lượng trung bình năm 184,1 triệu kWh/năm.

Tổng diện tích đất khi xây dựng hồ La Ngà 3 là 6.600 ha. Hệ thống công trình quy hoạch thuộc hệ thống hồ La Ngà 3 bao gồm 65 công trình, trong đó: 16 hồ chứa, 02 đập dâng, 05 trạm bơm, 01 công trình Tuynel, 01 đường ống dẫn nước, 13 tuyến kênh chuyển nước (chưa bao gồm kênh Biển Lạc - Hàm Tân) và 27 kênh tưới mới.

Theo quyết định phê duyệt kết quả thực hiện đề án Đánh giá tác động của việc xây dựng hồ La Ngà 3, tỉnh Bình Thuận đối với vùng hạ du sông Đồng Nai do Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận ký hồi tháng 12/2020, khi xây dựng hồ La Ngà 3 sẽ tác động đến hạ du sông La Ngà và vùng hạ lưu sông Đồng Nai.

Trong đó, đối với hạ du sông La Ngà, hồ La Ngà 3 sẽ làm ngập diện tích khoảng 1.970 ha, trong đó: 1.841ha thuộc 03 xã của huyện Tánh Linh (xã La Ngâu ngập 1.394 ha, xã Đồng Kho ngập 219,3 ha, xã Đức Bình ngập 227,5 ha); 28,75 ha thuộc xã La Dạ của huyện Hàm Thuận Bắc và 100,5 ha xã Mỹ Thạnh, huyện Hàm Thuận Nam.

Đất quy hoạch 3 loại rừng cần thu hồi 575 ha, trong đó có khoảng 209 ha rừng đặc dụng (diện tích có rừng tự nhiên là 122,6 ha, còn 86,6 ha là không có rừng) và 266 ha đất rừng sản xuất.

Chuyen doi 575ha rung lam ho La Nga 3: Can nhac...
Đầu nguồn sông La Ngà ở xã La Ngâu, huyện Tánh Linh, Bình Thuận - nơi dự kiến xây hồ thủy lợi La Ngà 3. Ảnh: Tuổi trẻ

Xây dựng hồ La Ngà 3 sẽ phải dừng thủy điện La Ngâu vì cao trình mực nước dâng bình thường của hồ La Ngà 3 (+164,36m) sẽ làm ngập mực nước hạ lưu nhà máy thủy điện La Ngâu (+122,0m) và theo quy hoạch không thể chia làm 2 bậc thang xây dựng cả thủy điện La Ngâu và hồ La Ngà 3

Số hộ bị ảnh hưởng 600 hộ với khoảng 2.700 người thuộc 3 thôn của xã La Ngâu; làm ngập khoảng 11 km Quốc lộ 55.

Đối với nguồn nước hạ du sông Đồng Nai, khi xây dựng hồ La Ngà 3, do tác động của việc chuyển nước khỏi lưu vực sông La Ngà, nên dòng chảy trung bình thấp nhất sau đập Trị An trong tháng II giảm từ 206 m3/s xuống còn 201 m3/s, số năm có lưu lượng nhỏ nhất Qmin < 130 m3/s từ 3 năm tăng lên 5 năm (trong chuỗi 39 năm tính toán).

Hồ La Ngà 3 sẽ tăng thêm năng lực điều tiết cấp nước hạ du của tổ hợp nhà máy thủy điện Hàm Thuận - Đa Mi và đảm bảo dòng chảy tối thiểu trên sông La Ngà theo Quy trình vận hành liên hồ chứa lưu vực sông Đồng Nai tại Quyết định số 1895/QĐ-TTg ngày 25/12/2019 của Thủ tướng Chính phủ.

Xây dựng hồ La Ngà 3 cũng khiến ranh giới xâm nhập mặn trên sông Đồng Nai vào sâu hơn so với hiện trạng 1-2km nhưng báo cáo đánh giá là không ảnh hưởng đến việc cấp nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp hạ du Đồng Nai - Sài Gòn.

Ngoài ra, tác động của chuyển nước hồ La Ngà 3 làm giảm khoảng 6,25 triệu KWh
của thủy điện Trị An mỗi năm (tương đương 0,37% sản lượng điện).

Trao đổi với Đất Việt, GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh, nguyên Viện trưởng Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật (Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam) cho biết, Bình Thuận là vùng thường xuyên khô hạn, làm hồ thủy lợi là rất cần thiết. Chỉ có điều khiến ông phân vân là để xây dựng hồ La Ngà 3 sẽ phải chuyển đổi mục đích sử dụng 575ha rừng, trong đó có 209ha rừng đặc dụng.

"Đây là việc đáng phải suy nghĩ. Cần thì có thể xây nhưng báo cáo đánh giá tác động môi trường đã xem xét thực trạng rừng đặc dụng ở đó hiện nay như thế nào, việc chuyển đổi tác động ra sao đến sinh thái, môi trường? Có đáng đánh đổi không? Việc phục hồi rừng như thế nào? Ai giám sát?", ông đặt nhiều câu hỏi.

Bày tỏ quan điểm cá nhân, vị chuyên gia ủng hộ dự án cung cấp nước cho Bình Thuận vì đây là vùng thiếu nước. Tuy nhiên, điều cần suy nghĩ là có tránh được mất rừng hay không?

"Rừng đối với hồ vô cùng quan trọng, bởi có rừng thì giữ được nước. Nếu bên cạnh hồ có rừng che phủ thì rất tốt vì rừng chính là nơi tích trữ nước mưa, chống thoát hơi nước và lượng nước trong hồ vì thế mà càng bền vững hơn.

Trong trường hợp phải chuyển đổi rừng thì có trồng lại được rừng ở xung quanh, có hoàn lại được môi trường ở đó không? Đây là những điều mà Bình Thuận cần cân nhắc", GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh kết luận.

Theo quyết định phê duyệt kết quả thực hiện đề án Đánh giá tác động của việc xây dựng hồ La Ngà 3, tỉnh Bình Thuận đối với vùng hạ du sông Đồng Nai do Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận ký hồi tháng 12/2020, việc xây dựng hồ La Ngà 3 sẽ gây ra một số tác động bất lợi đối với vùng hạ du lưu vực sông Đồng Nai do việc suy giảm dòng chảy về hồ Trị An. Tuy nhiên việc suy giảm dòng chảy này gây ra tác động không lớn và có thể giảm thiểu bằng một số giải pháp sau:

- Phát triển diện tích rừng đầu nguồn: Với mục tiêu đến năm 2020 tỉ lệ che phủ rừng vùng Tây Nguyên là 49,2% thì dòng chảy kiệt có thể được tăng thêm từ 1-1,5%, từ đó tăng lượng nước bổ sung về cho hồ Trị An.

- Áp dụng các biện pháp tưới tiên tiến tiết kiệm nước: Mục tiêu đến năm 2020 tỉ lệ diện tích cây trồng cạn được áp dụng các biện pháp tưới tiên tiến tiết kiệm nước đạt 20% thì có thể tiết kiệm được từ 150-200 triệu m3 nước tưới, nguồn nước này cũng sẽ bổ sung về cho hồ Trị An.

- Phối hợp quy trình vận hành liên hồ chứa: Áp dụng các công nghệ mới trong dự báo lũ và vận hành tối ưu liên hồ chứa nhằm giảm lượng xả thừa trong mùa lũ, tăng điện lượng và dòng chảy mùa kiệt sau đập.

- Trong các năm xảy ra trường hợp hạn hán vượt tần suất thiết kế thì cần chủ động cắt giảm diện tích cấp nước tưới của hồ La Ngà 3 nhằm hỗ trợ xả đẩy mặn cho hạ du sông Đồng Nai.

Thành Luân
 

Thứ Sáu, 30/07/2021 13:31

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện