Báo Thái Lan tố Trung Quốc giữ nước thượng nguồn Mê Kông

(Khoa học) - Theo tờ Chiang Rai Times của Thái Lan, Trung Quốc đang giữ nước tại thượng nguồn sông Mê Kông giữa mùa khô hạn.

Bao Thai Lan to Trung Quoc giu nuoc thuong nguon Me Kong
Đập thủy điện Dachaoshan trên thượng nguồn sông Mekong ở tỉnh Vân Nam của Trung Quốc Ảnh: AP

Theo đó, tình trạng này khiến mực nước sông Mê Kông tại các quốc gia ở vùng hạ du đang sụt giảm đột ngột.

Ông Niwat Roikaew, Chủ tịch nhóm bảo vệ môi trường Love Chiang Khong (Thái Lan) bức xúc nói: “Mực nước bắt đầu giảm đột ngột từ đầu tháng 1. Tất cả chúng ta đều biết rằng điều này xảy ra vì Trung Quốc đóng cửa đập.”

Ước tính khoảng 60 triệu người sống nhờ vào dòng chảy sông Mê Kông ở vùng hạ du. Các cộng đồng tại Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam bất ngờ vì động thái của Trung Quốc, khiến tình hình khó khăn hơn giữa mùa khô hằng năm.

Đến giữa tháng 2, tình trạng vẫn chưa chuyển biến nhiều đối với các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi việc Trung Quốc giảm lưu lượng nước từ đập Cảnh Hồng ở tỉnh Vân Nam.

Bộ Tài nguyên nước Trung Quốc đã thông báo với các nước vùng hạ du sông Mê Kông về việc thử nghiệm tại con đập khổng lồ này vào đầu tháng 1, gần 1 tuần sau khi bắt đầu giảm lượng nước xuống còn 1.000 m3/s so với lưu lượng thông thường là 1.900 m3/s.

Theo thông báo, thử nghiệm sẽ hoàn tất vào ngày 24.1. Tuy nhiên, theo Ủy hội sông Mê Kông, tình trạng biến động dòng chảy của con sông đã rơi xuống mức đáng lo ngại.

Ông Carl Middleton, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển xã hội tại Đại học Chulalongkorn (Thái Lan) cho rằng cần tăng cường hợp tác về việc điều hành dòng chảy xuyên quốc gia.

“Mục tiêu là khiến việc vận hành các dự án thủy điện tránh tối đa việc tác động đến xã hội và môi trường, trong khi ghi nhận và bồi thường thiệt hại”, ông nêu rõ.

Bà Pianporn Deetes, Giám đốc chiến dịch tại Thái Lan của tổ chức International Rivers, chỉ trích rằng Trung Quốc tự xem dòng sông như một dòng nước và có quyền quyết định về việc sử dụng.

“Nhưng đó không phải chỉ riêng của Trung Quốc, vì cần có sự điều hành với khả năng ghi nhận giá trị sinh thái và nhiều công dụng cho hàng triệu người dân địa phương”, bà phân tích.

Tờ báo này cho rằng, với tình trạng này, mối quan hệ giữa Trung Quốc với các láng giềng Đông Nam Á đang căng thẳng sau khi Bắc Kinh giữ nước tại thượng nguồn sông Mê Kông giữa mùa khô hạn.

Quan điểm của các chuyên gia này đều thống nhất với việc có sự chia sẻ dữ liệu nước thượng nguồn của Trung Quốc với các quốc gia ở hạ nguồn.

Mới đây, Trung tâm Stimson (Mỹ) tham gia phát triển nền tảng trực tuyến Mekong Dams Monitor, cung cấp các công cụ cơ sở dữ liệu truy cập mở để góp phần theo dõi các vấn đề sinh thái liên quan sông Mekong.

Các công cụ này cung cấp khả năng hiển thị dữ liệu và giám sát các dự án phát triển hiện nay và trong tương lai, tập trung vào các đập thủy điện của Trung Quốc, cho phép chính phủ Mỹ và các đối tác tư vấn của họ xác định các nguy cơ an ninh đến từ Trung Quốc và những thay đổi trong dòng chảy đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Năm 2020 không chỉ mang đến đại dịch COVID-19 mà còn khiến các nước hạ nguồn sông Mekong đối mặt hạn hán nặng nề.

Thông điệp phía sau các công cụ cơ sở dữ liệu truy cập mở là Mỹ đang khuyến khích sự giám sát, phản biện của các tầng lớp nhân dân, những người có khả năng thách thức các dự án phát triển của nước ngoài gây tổn hại tới hệ sinh thái, môi trường sông Mê Kông. Một phần trong chính sách gần đây của Mỹ đối với khu vực sông Mê Kông là thúc đẩy khả năng hiển thị dữ liệu và độ minh bạch.

Mục tiêu chính của chính sách này là nội địa hóa ảnh hưởng của Mỹ bằng cách ủng hộ các thành phần địa phương tham gia trở nên tích cực, tự tin hơn thông qua khả năng hiển thị dữ liệu và đào tạo.

Hiện giới quan sát nhận định rằng, vẫn còn quá sớm để đánh giá tác động của Mekong Dams Monitor và các nền tảng dựa trên dữ liệu khác trong khu vực Mê Kông. 

Cúc Phương

Thứ Năm, 25/02/2021 07:21

Sự Kiện