LHH Việt Nam phát huy thế mạnh của đội ngũ trí thức

(Diễn đàn trí thức) - "LHH Việt Nam thực sự đã thu hút được giới tinh hoa, góp phần phát triển đất nước", Th.S Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện VN.

1/ Vai trò, vị trí và những đóng góp của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Là một tổ chức chính trị-xã hội, được thành lập từ năm 1983, đến nay Liên hiệp Hôi Việt Nam đã có 36 năm xây dựng và trưởng thành. Trong nhiều văn bản của Đảng và Nhà nước, đã khẳng định vai trò, vị trí của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hệ thống chính trị của đất nước. Tại Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/4/2010 của Bộ Chính trị “Về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh Công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước”, đã khẳng định: “Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam có hệ thống từ Trung ương đến các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là tổ chức chính trị - xã hội do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; có chức năng tập hợp, đoàn kết và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam trong và ngoài nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội thành viên và hội viên của các hội thành viên, góp phần đưa khoa học và công nghệ trở thành động lực của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước…”.

LHH Viẹt Nam phat huy the manh cua doi ngu tri thuc
Ths. Nguyễn Hữu Giới - Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam

Trong quá trình hoạt động suốt gần 4 thập kỷ qua, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (gọi tắt là Liên hiệp Hội Việt Nam) đã từng bước phát triển và không ngừng lớn mạnh; khẳng định vai trò, vị trí của mình trong xã hội. Từ một tổ chức quần chúng xã hội-nghề nghiệp ban đầu chỉ có 15 hội thành viên, đến nay Liên hiệp Hội Việt Nam đã thành một tổ chức lớn mạnh, có hệ thống từ Trung ương đến các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, với 152 hội chuyên ngành, hoạt động trên phạm vi toàn quốc (tập hợp trong 89 hội, tổng hội và 63 liên hiệp hội ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương), thu hút tới 3,7 triệu hội viên với hơn 2,2 triệu trí thức ở nước ta.

Với chức năng và nhiệm vụ của mình, Liên hiệp Hội Việt Nam đã có nhiều cố gắng trong việc đoàn kết, tập hợp và đại diện cho trí thức KH&CN Việt Nam; chủ động, tích cực tham gia đóng góp ý kiến vào dự thảo các văn kiện, đường lối, chính sách quan trọng của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và chính quyền địa phương; chiến lược, kế hoạch phát triển ngành, vùng lãnh thổ; các dự thảo luật trình Quốc hội. Qua thực tiễn hoạt động, Liên hiệp Hội Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò là một tổ chức chính trị-xã hội có năng lực, đáng tin cậy trong việc tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước những vấn đề lớn về chủ trương, đường lối chính sách phát triển đất nước, liên quan đến quốc kế-dân sinh. Liên hiệp Hội Việt Nam và các tổ chức thành viên đã làm tốt công tác tư vấn, phản biện xã hội các đề án, chính sách có ảnh hưởng lớn tầm quốc gia/ hoặc địa phương, có tính chất liên ngành, đa ngành. Hoạt động này có tác dụng rất tích cực, góp phần cung cấp thêm bằng chứng khoa học giúp cho TW Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương xem xét thận trọng, trước khi quyết định các vấn đề lớn về chủ trương, đường lối chính sách, các dự án đầu tư quan trọng của đất nước.

Nếu cuộc sống là những mảnh ghép, thì bức tranh của Liên hiệp Hội Việt Nam hôm nay là một bức tranh tổng thể, khá đẹp, với nhiều gam màu tươi sáng, lung linh (trong đó hiển nhiên có sự đóng góp của các hội ngành toàn quốc và các hội thành viên, trong hành trang tìm tòi, khám phá và bồi đắp cho sự phát triển KHKT ở nước ta, vì sự phồn thịnh của đất nước). Nghĩa là, Liên hiệp Hội Việt Nam và các tổ chức thành viên đã biết phát huy thế mạnh của đội ngũ trí thức đông đảo, tham gia vào hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức KHCN/KHKT trong nhân dân, góp phần không nhỏ vào việc nâng cao dân trí và đưa nhanh tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và đời sống.

Với những thành tựu và kết quả đạt được, Liên hiệp Hội Việt Nam luôn là chỗ dựa vững chắc cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ nước nhà, là địa chỉ tin cậy của Đảng và Nhà nước trong công tác tập hợp và đoàn kết trí thức, xứng đáng với các danh hiệu cao quý và Huân chương Độc lập hạng Nhất mà Đảng, Nhà nước đã trao tặng cho Liên hiệp Hội Việt Nam.

LHH Viẹt Nam phat huy the manh cua doi ngu tri thuc
Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam tổ chức Diễn đàn về vai trò của Liên hiệp Hội KHKT VN trong sự phát triển đất nước

Tuy nhiên, nhìn nhận một cách khách quan, trong suốt gần 4 thập kỷ xây dựng và phát triển; LHH Việt Nam và các tổ chức thành viên trực thuộc tuy có phát triển mạnh về số lượng, nhưng chất lượng và hiệu quả hoạt động vẫn còn hạn chế; nội dung và hình thức hoạt động chưa hấp dẫn trí thức trẻ, trí thức trong các doanh nghiệp và trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia. Điều kiện hoạt động của LHH Việt Nam và các hội thành viên còn nhiều khó khăn; nhiều tổ chức thành viên trong LHH chúng ta chưa được Nhà nước giao nhiệm vụ, để giải quyết những vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội, KH&CN, GD&ĐT, bảo vệ môi trường, chính sách đối với  trí thức, thực hiện các dịch vụ công. LHH Việt Nam chưa tổ chức được những diễn đàn phù hợp để cung cấp thông tin, tạo môi trường thuận lợi để trí thức cả nước có thể bày tỏ quan điểm và đóng góp ý kiến, tham góp, hiến kế vào những chủ trương lớn của Đảng, chính sách phát triển đất nước của Nhà nước trong giai đoạn cách mạng mới.

2/ Đề xuất các giải pháp góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp Hội VN trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước.

Để xây dựng Liên hiệp Hội Việt Nam trở thành tổ chức chính trị-xã hội vững mạnh của đất nước; góp phần quyết định đưa KH&CN trở thành động lực phát triển kinh tế-xã hội, cần nhận diện về sự phát triển KHCN trong bối cảnh hiện nay (như 1 yếu tố khách thể) và yêu cầu đổi mới nội dung và hoạt động LHH (như 1 yếu tố chủ thể). Đó là: sự bùng nổ về KHCH, sự phát triển mạnh mẽ về KHKT trên phạm vi toàn thế giới (trong đó có cuộc CMCN 4.0) đã, đang có tác động mạnh mẽ trên phạm vi toàn thế giới.

Vì thế, Liên hiệp Hội Việt Nam trong thời gian tới rất cần nắm bắt thời cơ và vận hội mới, để vượt qua những rào cản, thách thức, khắc phục điểm yếu, hạn chế của mình, vươn lên giành nhiều thắng lợi mới. Thêm vào đó, trước những thay đổi của thời cuộc, sự phát triển như vũ bão của KHCN/KHKT trên thế giới, đòi hỏi chính tổ chức LHH Việt Nam phải “tự đổi mới/làm mới mình”, để theo kịp xu thế chung của thời đại. Chúng ta không thể bằng lòng với tư duy quản lý cũ, càng không thể hài lòng với những kết quả đạt được trong 7 nhiệm kỳ qua (dù đó là những thành tích to lớn, quan trọng), mà phải thực sự đổi mới, bứt phá tiến lên phía trước từ: Tư duy, quản lý, chỉ đạo, điều hành cả hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam. Và quan trọng là sự thay đổi này cơ bản là về chất lượng, chứ không nên hình thức, chung chung, đại khái, kém hiệu quả!

LHH Viẹt Nam phat huy the manh cua doi ngu tri thuc
Một cuộc Hội thảo về Tư vấn, phản biện & giám định xã hội của Liên hiệp Hội VN

Từ những phân tích và nhận định nêu trên, để định hướng cho sự phát triển của Liên hiệp Hội Việt Nam thời gian tới, tôi xin đề xuất một số giải pháp cơ bản sau đây:

Một là, quán triệt sâu sắc các văn bản của Đảng và Nhà nước: Kết luận của Ban Bí thư TW Đảng “Về tiếp tục thực hiện Nghị Quyết TW7 (khóa X) về xây dựng đội ngũ tri thức trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước”; Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/4/2010 của Bộ Chính trị “Về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh Công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước”và Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị, về Cách mạng công nghiệp 4.0, để xác định rõ hơn vai trò, vị thế, vị trí, cũng như nhiệm vụ của Liên hiệp Hội VN; để từ đó có sự đổi mới toàn diện và mạnh mẽ, với một tinh thần cầu thị, quyết liệt và hiệu quả.

Hai là, đổi mới tư duy quản lý, đổi mới tổ chức, bộ máy trong toàn bộ Liên hiệp Hội Việt Nam. Đây là việc khá khó khăn và phức tạp, vì rằng: Liên hiệp Hội VN là một hệ thống vừa có bề rộng (gồm gần 90 hội ngành toàn quốc, đa ngành nghề, lĩnh vực); lại có hệ thống theo chiều dọc (các địa phương/tỉnh, thành), với các vùng-miền có điều kiện đặc thù khác nhau. Nên chăng tới đây, có thể từng bước áp dụng quản lý, chỉ đạo hệ thống này theo tinh thần CMCN 4.0 (Giao ban trực tuyến qua các đầu cầu có kết nối Internet; Scanner đưa vào bộ dữ liệu của LHH để tiện tra cứu, phục vụ sử dụng trong toàn hệ thống). Việc bố trí bộ máy, nhân sự của Liên Hiệp Hội sao cho tinh gọn, chuyên nghiệp và hiệu quả. Đây cũng là bài toán, để giải phóng năng lượng, sức sáng tạo trong mỗi tổ chức, mỗi con người trong bộ máy nhân sự.

Ba là, đổi mới phương thức hoạt động của Liên hiệp Hội, để đảm bảo thực sự là “bình mới, rượu mới”, chứ không phải “bình cũ, rượu mới” hay “bình mới, rượi cũ”. Đổi mới phải thực chất & toàn diện, khách quan và khoa học, có định hướng rõ rệt. Đây cũng là yêu cầu khách thể và cũng là yêu cầu nội tại của mỗi cơ quan, tổ chức trong xã hội qua từng giai đoạn lịch sử. Thời quan qua, Liên hiệp Hội VN đã có nhiều cố gắng để tổ chức nhiều hội nghị-hội thảo, diễn đàn, tập huấn... song có cảm giác là các diễn đàn KHKT/KHCN còn chưa nhiều; những kiến nghị, đề xuất của chúng ta với Nhà nước trong lĩnh vực KHKT chưa nhiều và chưa tương xứng với một tổ chức Liên hiệp Hội Việt Nam.

Vì vậy, đề nghị cần tổ chức các diễn đàn về KHCN, bàn về giải pháp phát triển, ứng dụng KHKT vào sản xuất/ hoặc kiến nghị với Đảng và Nhà nước về các vấn đề bức xúc liên quan đến KHKT ở tầm vĩ mô. Đồng thời đề nghị các hội ngành toàn quốc, hội địa phương cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn về các vấn đề nổi cộm, vấn đề bức xúc liên quan đến địa phương hoặc hội ngành nghề.

Bốn là, duy trì, phối hợp tổ chức, chỉ đạo hoạt động giữa Liên hiệp Hội (cơ quan chỉ đạo Trung tâm) với các Hội thành viên (như một bộ rễ nhiều chùm, cây nhiều cành, nhiều lá sẽ sum xuê tươi tốt). Đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng CNTT vào hoạt động (sử dụng Email, thư điện tử, xây dựng các CSDL của hệ thống); Đề xuất xây dựng Trung tâm dữ liệu về KHCN của các bộ, ngành (theo cách của tổ chức Hội); góp phần xây dựng Thương hiệu Liên hiệp Hội VN, để có nhiều nhà khoa học lớn (hiện chúng ta đang có ít những “con sói đầu đàn”, những nhà khoa học hàng đầu trong nhiều lĩnh vực chuyên môn, ngành nghề trong xã hội ?).

Năm là, đề nghị Lãnh đạo Liên hiệp Hội cần xây dựng cơ chế/ thường xuyên có ý kiến (hai chiều) với các Bộ chủ quản, quan tâm chỉ đạo hoạt động của tổ chức Hội nghề nghiệp- nhất là phối hợp tháo gỡ những khó khăn, bất cập trong tổ chức hoạt động Hội trong thực tiễn.

Sáu là, đề nghị Liên hiệp Hội đẩy mạnh việc hợp tác quốc tế (với nhiều đối tác, nhằm để tranh thủ các dự án hợp tác, kinh phí của các tổ chức nước ngoài cho hoạt động Hội....).

Cuối cùng, đề nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư; Quốc hội và Chính phủ quan tâm cho xây dựng & ban hành 02 bộ luật quan trọng, tạo điều kiện cho sự phát triển tổ chức Hội ở nước ta (trong đó có LHH VN), đó là Luật hành nghề kỹ sư chuyên nghiệp và Luật về Hội; cũng như quan tâm để có cơ chế-chính sách chuyển giao dịch vụ công cho các tổ chức xã hội-trong đó có tổ chức xã hội-nghề nghiệp ở nước ta; đóng góp cho đất nước và hội nhập khu vực, quốc tế. Đây cũng là quy luật vận động của lịch sử, của đất nước trong bối cảnh hiện nay ở Việt Nam.

Trong xã hội từ lâu đã có câu: “Tri thức là sức mạnh”. Trong mấy thập kỷ qua, Liên hiệp Hội VN đã và đang tích cực vận động, tổ chức cả hệ thống của mình vào cuộc, góp phần giải phóng năng lượng, sức sáng tạo KHCN cho các hội viên và hội ngành toàn quốc. Bởi lẽ, xét về lý luận: giao diện và tương tác giữa con người (có tri thức, có trình độ) với máy móc, công nghệ trong sản xuất sẽ tạo ra giá trị gia tăng/giá trị thặng dư mới cho xã hội, thúc đẩy xã hội phát triển. Con đường đi tới của đất nước Việt Nam trong tương lai, phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và cả khách quan; song chắc chắn rất cần có sự huy động vào cuộc, chung tay đóng góp của đội ngũ tri thức của Liên hiệp Hội Việt Nam, như một động lực mới & quan trọng cho sự phát triển của đất nước.

Ths. Nguyễn Hữu Giới - Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam

Thứ Hai, 11/11/2019 07:44

Đọc nhiều nhất
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện