Làm rõ vì ngân sách và vì quản lý nhà nước

(Diễn đàn trí thức) - "ĐBSCL là một vùng đất đầy tiềm năng nhưng là một châu thổ trẻ, rất mẫn cảm với mọi tác động lên nó"...

LTS: Sau bài báo Hai dự án đầu tư công ngàn tỷ cần soi kỹ đăng trên báo Điện tử Đất Việt ngày 11/10/2017, GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân cho biết, ông đã nhận được nhiều phản hồi tích cực và cả những câu hỏi từ độc giả, đáng chú ý phản hồi của TS. Lương Quang Xô. Để rộng đường dư luận, cũng như để tìm được quan điểm chung, đúng đắn nhất về hai dự án nói trên, ông Nguyễn Ngọc Trân đã có bài hồi đáp vị TS nói trên. Báo Đất Việt xin giới thiệu bài viết dưới đây, rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm và phản biện của quý độc giả.

Hiểu lầm hay cần làm rõ?

Sau bài báo Hai dự án đầu tư công ngàn tỷ cần soi kỹ, tác giả có nhận được mail của TS. Lương Quang Xô, nội dung xin được trích nguyên văn như sau:

“(…) Hiện nay quá trình đầu tư thực hiện đối với nhóm A (CL-CB) như sau:

Phê duyệt chủ trương đầu tư  > Nghiên cứu khả thi  >  Thiết kế kỹ thuật và bản vẽ thi công  >  Tiến hành xây dựng.

Quyết định chủ trương đầu tư hệ thống thủy lợi CL-CB giai đoạn 1 của Chính phủ đã chỉ rõ cần phải làm rõ một số điểm giai đoạn sau, đó là giai đoạn nghiên cứu khả thi mà hiện nay chúng em đang thực hiện, chuẩn bị trình Chính phủ phê duyệt khả thi, rồi tiến hành các bước làm tiếp theo.

Hệ thống thủy lợi CL-CB có số vốn đầu tư lớn nên trước mắt chỉ thực hiện Giai đoạn 1 (cống CL-CB, kênh nối CL-CB, đê bao và cống dưới đê), giai đoạn 2 có lẽ sau năm 2030, 2050. Chứ không phải xây dựng giai đoạn 1 rồi mới làm rõ một số điểm ở giai đoạn 2.

Em xin giải thích cho thầy rõ điểm này, đồng thời rất mong nhận được sự chỉ bảo của thầy trong quá trình thực hiện.”

Lam ro vi ngan sach va vi quan ly nha nuoc
Sông Cái Bé thuộc xã Bình An (Châu Thành, Kiên Giang) . Ảnh Tiền phong

Xin cám ơn TS LQ Xô đã quan tâm đến bài báo và giải đáp.

Bài báo dựa trên Tờ trình Thủ tướng Chính phủ, số 2832/TTr/BNN-XD (05.04.2017) của Bộ NNvPTNT Về chủ trương đầu tư hệ thống thủy lợi Cái Lớn – Cái Bé giai đoạn 1 mà tác giả tiếp cận được vào trung tuần tháng 4.2017.

Dự án có tên “Hệ thống thủy lợi Cái Lớn – Cái Bé giai đoạn 1, tỉnh kiên Giang và Cà Mau”. Theo tác giả, dù là có cụm từ “giai đoạn 1” nhưng đây là một dự án hoàn chỉnh thuộc Nhóm A, phải tuân thủ Điều 53 của Luật Đầu tư công.

Một Hội đồng liên ngành gồm 23 thành viên đã thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi của dự án. Có 4/23 phiếu đạt, không cần chỉnh sửa bổ sung; 19/23 phiếu cần chỉnh sửa bổ sung một số nội dung; 0/23 phiếu không đạt, cần chuẩn bị lại.

Kết quả thẩm định này được báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ là Hội đồng thẩm định liên ngành đã nhất trí thông qua hồ sơ báo cáo tiền khả thi của dự án. Những nội dung cần sửa đổi bổ sung hoặc cần lưu ý sẽ được tiếp thu trong giai đoạn sau.

Tờ trình còn có đoạn “Bộ NNvPTNT tiếp tục nghiên cứu đề xuất đâu tư công trình giai đoạn 2 của dự án báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định”. (Trang 6 của Tờ trình).

Điều cần làm rõ là ở chỗ này. (1) Dự án là giai đoạn 1 mà các hạng mục đã được xác định, gồm: - Cống Cái Lớn, cống Cái Bé; - Đê nối hai cống Cái Lớn, Cái Bé với Quốc lộ 61; - Kênh nối sông Cái Lớn - Cái Bé; - Sửa chữa cống âu Tắc Thủ. Tổng mức đầu tư dự kiến là 3.309,5 tỷ đồng. (2) Sẽ có giai đoạn 2. (3) Vậy thì “giai đoạn sau” nằm ở đâu?

Quyết định phê duyệt sô 498 không nói rõ điều này. Mail của Ts LQ Xô thì cho biết “đó là giai đoạn nghiên cứu khả thi mà hiện nay chúng em đang thực hiện, chuẩn bị trình Chính phủ phê duyệt khả thi, rồi tiến hành các bước làm tiếp theo”.

Thông tin của TS. LQ Xô có căn cứ trên một văn bản mang tính pháp lý hay không, trong văn bản nào?

Quyết định phê duyệt 498 không nói rõ, chỉ dùng cụm từ “giai đoạn sau” một cách không xác định.

Làm rõ vì ngân sách và vì quản lý nhà nước

Ghi nhận giải thích trên đây, tác giả cho rằng có hai vấn đề cần được giải đáp:

(1) Tổng mức đầu tư dự kiến là 3.309,5 tỷ đồng là dành để thực hiện 4 hạng mục của giai đoạn 1 (mang tính công trình, phần cứng) hay bao gồm giải quyết 11 nội dung cần lưu ý trong “giai đoạn sau”? Khả năng tăng tổng mức đầu tư phải chăng xuất phát từ chỗ này?

(2) Vị trí các cống Cái Lớn, Cái Bé và của các hạng mục công trình khác có thể thay đổi hay không khi đi vào nghiên cứu khả thi, cơ chế vận hành các cống, tác động đến tài nguyên đất, tài nguyên nước, đến môi trường nói chung, và sinh kế của người dân trong địa bàn, và cả các thay đổi từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng, thấy cần thay đổi? Nếu câu trả lời là không thể, thì đó chính là “đẽo chân theo guốc”. 

Cần làm rõ các câu hỏi trên có liên quan đến sử dụng chặt chẽ và hiệu quả ngân sách nhà nước cho đầu tư công. Hơn thế nữa còn liên quan đến quản lý nhà nước về đầu tư công, cụ thể là khoảng cách giữa “tiền khả thi” và “khả thi” của một dự án đầu tư.

Trước tiên cần loại ra những báo cáo tiền khả thi không nghiêm túc, đưa ra những hạng mục và tổng mức dự toán đầu tư thấp nhằm được phê duyệt chủ trương đầu tư để rồi sau đó, khi “ván đã đóng thuyền”, qua giai đoạn báo cáo khả thi tổng mức đầu tư tăng lên 2, 3 lần hoặc hơn nữa. (Xem bài báo đã dẫn, đoạn 1).

Thứ Ba, 17/10/2017 13:33

Đọc nhiều nhất
Sự Kiện