Vụ kiện biển Đông: Mỹ đứng sau, TQ tính sao cũng thiệt

(Tình hình Biển Đông - Vấn đề Biển Đông) - Phán quyết của tòa án dù không buộc được TQ phải thực hiện nhưng rõ ràng trên mặt trận ngoại giao nó sẽ ảnh hưởng rất lớn tới TQ.  

TS Nguyễn Toàn Thắng – Phó Viện trưởng Viện Luật so sánh, ĐH Luật Hà Nội nói với Đất Việt.

Vu kien bien Dong: My dung sau, TQ tinh sao cung thiet
Philipines tự tin thắng kiện Trung Quốc

PV: - Thưa ông, phiên điều trần thứ 2 của Tòa án thường trực The Hague xét xử vụ Philippines kiên Trung Quốc về việc đã giải thích và áp dụng sai Công ước của LHQ về Luật Biển 1982 đã kết thúc. Philippines khẳng định, họ tin tưởng sẽ thắng kiện. Họ cũng “hy vọng sẽ đảm bảo được một quyết định của tòa án trong khoảng 6 tháng tới đây”.

Ông đánh giá như thế nào về niềm tin của Phillipines? Ông dự báo, PCA sẽ đưa ra phán quyết thế nào và ông lạc quan đến đâu về một phán quyết có lợi cho Philippines? 

TS Nguyễn Toàn Thắng: Cá nhân tôi thấy khá lạc quan trước yêu cầu của Philipines kiện Trung Quốc. Không hoàn toàn tin tưởng chiến thắng ở cả 15 yêu cầu nhưng Philipines có cơ sơ để tin tưởng sẽ giành chiến thắng ở nhiều yêu cầu đang được PCA xem xét. Cụ thể như sau:

1. Bãi cạn Scarborough/Hoàng Nham không có vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa riêng.

2. Các bãi Vành Khăn, Cỏ Mây và Xu Bi chỉ là những kết cấu nửa nổi nửa chìm, không có quyền hưởng quy chế về lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa.

3. Bãi Ga Ven và Ken Nan (gồm Bãi  Hughes) là những thực thể nửa nổi nửa chìm, không được hưởng quy chế lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa, song ranh giới của chúng khi mực nước ở mức thấp có thể được sử dụng để xác định đường cơ sở.

4. Các bãi Gạc Ma, Châu Viên và Chữ Thập không có vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa riêng.

5. Các yêu cầu còn lại liên quan tới đường lưỡi bò, liên quan tới hành vi vi phạm của TQ trong các vùng biển của Philipines… những yêu cầu này tòa án phải xác định lại thẩm quyền theo từng nội dung khi đưa ra xét xử. Nếu nội dung nào thuộc thẩm quyền PCA sẽ xem xét thụ lý.

Vì những vấn đề Philipines nêu ra còn liên quan tới các quyền lịch sử, hành vi vi phạm các vùng biển thì liên quan tới việc xác định phạm vi vùng biển (việc xác định phạm vi lại phụ thuộc vào các quy chế pháp lý của các cấu trúc mà Philippines đang yêu cầu Tòa xác định) do đó, thời điểm này, PCA không thể khẳng định có thuộc thẩm quyền xử lý của họ hay không.

Từ ngày 24/11 đến ngày 30/11/2015, PCA đã mở phiên xét xử về nội dung và những yêu cầu còn lại nói trên của Philippines. Tôi cho rằng, trong phán quyết tới đây vào đầu năm 2016, chắc chắn PCA sẽ có trả lời rõ ràng.

PV:- Liệu có khả năng Trung Quốc sẽ có cách tác động như thế nào trước khi tòa phán quyết để có lợi cho mình không?

TS Nguyễn Toàn Thắng: Theo tôi, khả năng TQ có thể tác động được tới phán quyết của tòa án là rất thấp. Tôi đặt niềm tin vào PCA, phán quyết của Tòa án trọng tài thường trực The Hague phải dựa trên những lý lẽ, lập luận công bằng, khách quan.

Hơn ai hết, PCA luôn hiểu rằng, Philipines không tự nhiên và cũng không đơn phương gửi đơn kiện. Đứng sau Philipines là đội ngũ luật gia đến từ Mỹ, Anh rất vững vàng luôn sẵn sàng tư vấn cho họ. Quan trọng hơn, sau Philipines có sự hậu thuẫn của Mỹ.

Vì vậy, nếu TQ có tác động tới PCA, họ sẽ phải tính tới yếu tố này.

PV:- Ông có thể phân tích thêm những khả năng TQ có thể lật ngược thế cờ?

TS Nguyễn Toàn Thắng: Ngay từ đầu TQ đã nhìn thấy những bất lợi và kiên quyết không tham gia vụ kiện. Cố tình vắng mặt là TQ muốn nói, dù tòa án có đưa ra phán quyết bất lợi hay có lợi cho Philipines họ vẫn bất tuân phán quyết của tòa án. Đây có thể là nước đi đã được tính toán trước của TQ.

Tuy nhiên, về mặt pháp lý phán quyết của Tòa án thường trực The Hague sẽ là cơ sở pháp lý để các nước công nhận ai đúng, ai sai và hành vi của bên nào là vi phạm luật pháp quốc tế, cần bị lên án.

Hiện tại, Philipines và TQ vẫn đang trong tình trạng tranh chấp. Khi có được phán quyết của tòa án sẽ xác định được phạm vi vùng biển, xác định được bên nào có quyền hay không có quyền, khu vực nào thuộc phạm vi tự do hàng hải… tất cả là cơ sở để Mỹ có tiếng nói quan trọng hơn nữa ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Nhất là trong bối cảnh Mỹ đang xoay trục sang khu vực này.

Vì thế, phán quyết của tòa án dù không buộc được TQ phải thực hiện nhưng rõ ràng trên mặt trận ngoại giao nó sẽ ảnh hưởng rất lớn tới TQ.

Thứ Tư, 09/12/2015 07:36

Sự Kiện