Chuyên gia quốc tế ca ngợi phán quyết về Biển Đông

(Tình hình Biển Đông - Vấn đề Biển Đông) - Giới luật sư Ukraine, học giả quốc tế đều đánh giá cao nỗ lực pháp lý của ASEAN liên quan đến tranh chấp ở Biển Đông.

Ngày 12/7/2021 là 5 năm tròn ngày Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ra phán quyết về Biển Đông. Nhân dịp này, báo Porady của giới luật sư Ukraine ngày 9/7 đăng bài phân tích đánh giá cao văn bản pháp lý này.

Chuyen gia quoc te ca ngoi phan quyet ve Bien Dong
Phán quyết của Tòa trọng tài Thường trực liên quan đến Biển Đông.

Chuyên gia Sergei Tolstov - Giám đốc Viện phân tích chính trị và nghiên cứu quốc tế có trụ sở tại Kiev đánh giá cao ý nghĩa phán quyết của PCA và luật pháp quốc tế trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông.

Tác giả Tolstov cho rằng phán quyết của PCA sau 5 năm “đã cho thấy sự công bằng và cơ sở pháp lý".

PCA đã đưa ra phán quyết rõ ràng về yêu sách phi lý của Trung Quốc đối với phần lớn diện tích ở Biển Đông. Cụ thể, Tòa đã tuyên bố rằng Trung Quốc không có cơ sở pháp lý để khẳng định “quyền lịch sử” đối với những nguồn tài nguyên ở Biển Đông trong phạm vi “đường 9 đoạn."

Điều đó có nghĩa là Bắc Kinh không thể nêu yêu sách về Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) trong khu vực quần đảo Trường Sa của Việt Nam, cũng như không có “quyền lịch sử” để tuyên bố chủ quyền đối với hoạt động khai thác tài nguyên trong khu vực tranh chấp.

Chuyên gia Ukraine nhận định rằng phán quyết của PCA đã có tác động nhất định đến lập trường và hành động của Trung Quốc, nhất là đối với khu vực bãi cạn Scarborough.

Về ý nghĩa của luật pháp quốc tế trong giải quyết tranh chấp ở Biển Đông, tác giả Tolstov nhấn mạnh nghĩa vụ của các bên trong khuôn khổ Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, bày tỏ quan ngại những hành động đơn phương không tuân thủ luật pháp đã gây ra tình trạng bất ổn về an ninh trong khu vực.

Ông cho rằng “các bên cần chấp hành nguyên tắc giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, tự nguyện tuân thủ Công ước và phán quyết của PCA."

Theo chuyên gia Tolstov, PCA không chỉ giới hạn ở việc nêu ra hành vi vi phạm của Trung Quốc đối với các điều khoản nhất định của UNCLOS, mà còn nhấn mạnh đến sự cần thiết phải giải quyết tranh chấp một cách hòa bình và tôn trọng lợi ích của các bên.

Ông khẳng định trong bối cảnh hiện nay, bước đi tích cực là các bên liên quan ký kết Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), theo đó coi trọng đảm bảo tự do hàng hải và cân nhắc đến những yêu sách của nhau.

Trước đó, trong hội thảo lần thứ 4 về PCA ra phán quyết Biển Đông, Viện Á-Phi thuộc Đại học Hamburg của Đức cũng đưa ra các nhận định quan trọng về tính pháp lý của phán quyết này.

Giáo sư Thomas Engelbert thuộc Đại học Hamburg cho rằng từ sau khi Tòa PCA ra phán quyết về Biển Đông, tình hình tại vùng biển này tiếp tục có nhiều diễn biến căng thẳng trên thực địa, với việc liên tiếp diễn ra các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế khiến nhiều nước phải lên tiếng phản đối.

Trong khi đó, quá trình đàm phán về COC giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Trung Quốc vẫn chưa hoàn thành.

Cũng theo Giáo sư Engelbert, thời gian qua, thế giới đã đặc biệt quan tâm đến khu vực này. Mỹ đã thúc đẩy mạnh chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, Liên minh châu Âu (EU) và nhiều quốc thành viên cũng đã ban hành các chiến lược riêng về khu vực này. Đầu năm nay, Nhật Bản đã gửi công hàm lên Liên hợp quốc bác các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông.

Các nước như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Australia, New Zealand, Indonesia, Malaysia, Philippines và Việt Nam cũng đã đưa ra các tuyên bố về những diễn biến căng thẳng trên vùng biển này. Các bên đều mong muốn Biển Đông sẽ là một vùng biển an toàn, ổn định và đảm bảo tự do hàng hải.

Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế cũng luôn đề cao việc tuân thủ luật pháp quốc tế và phản đối mạnh mẽ những hành động vi phạm UNCLOS cũng như việc không tuân thủ phán quyết của PCA.

Phát biểu tại hội thảo, Giáo sư Suzette Suarez đến từ Đại học Khoa học ứng dụng Bremen khẳng định phán quyết của PCA là văn bản pháp lý có giá trị quốc tế cao và có vai trò quan trọng trong giải quyết tranh chấp cũng như phân định giới hạn bên ngoài của thềm lục địa ở Biển Đông. Việc phân định các giới hạn của thềm lục địa là thủ tục ràng buộc và bắt buộc trong UNCLOS.

Cùng quan điểm với giáo sư Suarez, tham luận của các chuyên gia tham dự hội thảo cũng đánh giá cao phán quyết năm 2016 của PCA, cho rằng phán quyết là cơ sở pháp lý quan trọng trong giải quyết vấn đề Biển Đông và các bên liên quan cần tôn trọng luật pháp quốc tế, không có hành động làm phức tạp tình hình.

Báo chí Malaysia cũng đã liên tục đề cập đến phán quyết. Trang Latestmalaysia.com ngày 10/7 đăng bài viết của tác giả Azam Saham đưa ra thực tế rằng, 5 năm sau khi PCA ra phán quyết về Biển Đông (ngày 12/7/2016), tình hình an ninh tại Biển Đông tiếp tục căng thẳng bất chấp các bên đã nỗ lực duy trì sự ổn định thông qua các biện pháp và hoạt động chung.

Bài viết nêu rõ các mối đe dọa khủng bố hàng hải, cướp biển, xâm nhập lãnh hải bất hợp pháp, đánh bắt cá trái phép, buôn bán ma túy, vũ khí và buôn người. 

Bài viết cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của UNCLOS trong giải quyết tranh chấp tại Biển Đông, theo đó dẫn chứng quan điểm của Malaysia và Brunei đã liên tục đưa UNCLOS vào các văn bản pháp lý của họ.

Trong Sách trắng Quốc phòng năm 2021 công bố cuối tháng 6 vừa qua, lần đầu tiên Brunei đề cập UNCLOS như một công cụ quan trọng để giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông.

Nước Chủ tịch ASEAN 2021 khuyến nghị cần phải nỗ lực xác định các chuẩn mực và hành vi được chấp nhận theo luật pháp quốc tế, cụ thể là UNCLOS.

Mới đây, tại cuộc họp lần thứ 31 của các quốc gia thành viên UNCLOS, Đại sứ, Trưởng phái đoàn thường trực Malaysia tại Liên hợp quốc Syed Mohamad Hasrin Aidid chia sẻ lập trường của nước này cho rằng cần sử dụng UNCLOS làm cơ sở để giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông.

Quan chức ngoại giao này nhấn mạnh UNCLOS đã và đang góp phần tăng cường hòa bình, an ninh, hợp tác và hữu nghị giữa các quốc gia trên thế giới.

Cúc Phương

Chủ Nhật, 11/07/2021 11:46

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện