Thiếu chuyên gia nước ngoài: Người Việt làm được không?

(Tin tức thời sự) - Về lâu dài, Việt Nam cần có chính sách đưa người giỏi vào cùng làm với chuyên gia nước ngoài để học hỏi, để sau có thể thay thế dần.

Theo báo cáo mới nhất về tình hình quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam của Bộ LĐ-TB-XH, trong giai đoạn phòng chống Covid-19, hầu hết lao động mà các doanh nghiệp đang thiếu hụt là vị trí nhà quản lý, chuyên gia dự án ở các công trình trọng điểm.

Bộ LĐ-TB-XH đánh giá, tình trạng này tiếp tục kéo dài sẽ ảnh hưởng rất lớn tới tiến độ, thời gian hoàn thành các hạng mục công trình, dự án trọng điểm, cấp thiết. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt các vị trí trên sẽ dẫn đến chuyện bị ngưng việc, giãn việc ở một số vị trí khác trong doanh nghiệp, tác động tới nhiều ngành và lĩnh vực ở những công trình, dự án liên quan.

Trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương), báo cáo của Bộ LĐ-TB-XH chỉ ra một thực trạng không mới trong giai đoạn xảy ra dịch bệnh Covid-19.

Vấn đề thiếu nhà quản lý, chuyên gia nước ngoài không chỉ xảy ra ở các công trình, dự án trọng điểm, cấp thiết mà ở tất cả các lĩnh vực, trong đó lĩnh vực bị ảnh hưởng nhất là thể dục - thể thao, nhiều HLV, cầu thủ ngoại sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán không thể quay lại Việt Nam đúng hẹn nhưng họ đã giải quyết ổn thỏa.

Ở đội tuyển bóng đá Việt Nam, sau khi kết thúc kỳ nghỉ phép, HLV Park Hang-seo và các trợ lý người Hàn Quốc đã trở lại Việt Nam, nghiêm túc thực hiện quy định về phòng, chống dịch COVID-19 bằng việc tự cách ly tại nhà, khai báo y tế và hợp tác, chấp hành sự giám sát chặt chẽ của cơ quan y tế nơi cư trú. Họ cũng thường xuyên được theo dõi, kiểm tra tình hình sức khỏe.

"Giải quyết được tình trạng này hay không là do sự chủ động của mỗi ngành, lĩnh vực. Có những dự án, công trình lấy cớ đó để câu giờ, không chủ động liên hệ với chuyên gia, bàn cách để đưa họ sang Việt Nam.

Chúng ta vẫn có những chuyến bay đặc biệt, các đại sứ quán, các tham tán của Việt Nam ở nước ngoài luôn sẵn sàng hỗ trợ. Còn ở trong nước, các bộ ngành cũng có sự ưu tiên đối với những công trình quan trọng, những dự án trọng điểm... đang cần chuyên gia, cố vấn, nhà quản lý nước ngoài, sẵn sàng tiếp đón, đảm bảo an toàn dịch bệnh để họ yên tâm làm việc", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nói.

Thieu chuyen gia nuoc ngoai: Nguoi Viet lam duoc khong?
Tuyến metro số 1 của TP.HCM có nguy cơ chậm tiến độ vì thiếu nguyên vật liệu và chuyên gia nước ngoài nên BQL đường sắt đô thị TP.HCM đề nghị xem xét phương án sử dụng nguồn vật tư, thiết bị, nhân sự tại chỗ trong nước hoặc sử dụng các nhà thầu phụ trong nước đạt các tiêu chí kỹ thuật của dự án và của các hợp đồng để có thể tạm thay thế phần nào việc phụ thuộc vào vật tư, thiết bị từ nước ngoài (nhất là các nước châu Âu). Ảnh: PLO

Trước ý kiến đề xuất sử dụng chuyên gia, quản lý công ty người Việt để thay thế, theo nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại, việc này chỉ tính chất ngắn hạn, bởi nếu phía Việt Nam làm được thì đã không cần thuê chuyên gia nước ngoài làm gì.

"Đối với những việc không đòi hỏi nghiệp vụ chuyên sâu thì phía Việt Nam có thể làm được và nên làm dần nhưng cũng chỉ được dăm tháng. Lý do là vì ngay từ đầu, dự án đã tính toán phải có chuyên gia loại nào và xác định phải thuê nước ngoài. Do vậy, sử dụng người Việt chỉ là phương án giải quyết trước mắt để công trình không bị ngưng đọng hoàn toàn", vị chuyên gia nhận xét và cho rằng, điều này càng đúng với doanh nghiệp FDI.

Các dự án của doanh nghiệp FDI luôn ưu tiên dùng người của họ, nhất là chuyên gia bởi thiết kế, thi công của họ thì không thể thay thế được. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, khi các chuyên gia nước ngoài chưa thể sang Việt Nam vì dịch bệnh thì có thể xem xét dùng người trong nước, song đó cũng phải là người có trình độ tương đương.

PGS.TS Nguyễn Văn Nam dẫn dự án metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) của TP.HCM làm ví dụ. Đây là công trình mới sử dụng công nghệ cao, đầu tiên có ở Việt Nam nên từ thiết kế đến thi công phải dùng nhà thầu, chuyên gia nước ngoài. Tuy nhiên, có những hạng mục phụ, không đòi hỏi chuyên môn sâu thì Việt Nam có thể làm dần để đảm bảo tiến độ dự án. Đề xuất của Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM thời gian qua (sử dụng vật liệu, nhà thầu trong nước) cũng là như vậy.

Về lâu dài, ông Nam cho rằng Việt Nam phải tính đến chuyện kèm cặp, đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia để có thể thay thế chuyên gia nước ngoài.

"Trước đây, chúng ta làm cầu Thăng Long có sử dụng chuyên gia Trung Quốc, rồi sau đó là chuyên gia Liên Xô. Nhưng sau cầu Thăng Long, Việt Nam đào tạo người và các kỹ sư cầu đường Việt Nam đã làm được nhiều cây cầu khó hơn, hiện đại hơn, trong đó phải kể đến cầu Bãi Cháy.

Như vậy, nếu là công trình đầu tiên, kỹ thuật mới, công nghệ cao thì chúng ta phải dựa vào nước ngoài, nhưng đi liền với đó cần có chủ trương, chính sách đưa người giỏi vào cùng làm để học hỏi, học cách làm, cách quản lý, áp dụng công nghệ... sau đó có thể thay thế được chuyên gia nước ngoài. Đó là yêu cầu lâu dài, ngành nào cũng vậy", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nói và khẳng định, từ trước đến nay, chỉ trừ bí mật quốc gia không được tiết lộ, còn lại công nghệ có thể phổ biến được thì Việt Nam phải học mà làm.

Thành Luân

Thứ Sáu, 23/04/2021 15:04

Sự Kiện