NXB chi thù lao cho Sở GD: Sợ nhất là móc nối

(Giáo dục) - Chuyên gia lo ngại xảy ra sự thiếu minh bạch trong lựa chọn SGK, tiến tới sự độc quyền trong biên soạn SGK. 

Sự việc NXB Giáo dục Việt Nam trả lương hàng tháng (2,5-6 triệu đồng/người) cho lãnh đạo, cán bộ của Sở GD-ĐT TP.HCM đang thu hút sự quan tâm của dư luận. 

Đại diện NXB và Sở GD-ĐT TP.HCM đã lên tiếng giải thích, rất nhiều ý kiến cho rằng giải thích ấy là không thuyết phục và hầu hết đều không tin vào việc Sở GD-ĐT TP.HCM sẽ chọn SGK một cách công bằng khách quan, khi nhận thù lao để “chỉ đạo, tập hợp đội ngũ” tham gia vào việc biên soạn một bộ sách như vậy.

Chia sẻ với Đất Việt, GS.TSKH Phạm Tất Dong, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam bày tỏ nỗi lo ngại khi nghe thông tin này bởi theo ông, điều nguy hiểm nhất là xảy ra sự móc nối, lợi ích riêng giữa địa phương và NXB. Khi một bộ sách được thông qua, NXB sẽ lại đầu tư cho một tỉnh khác, rồi một tỉnh khác nữa... để tiếp tục ra những bộ sách khác, trong khi chủ trương lại là "một chương trình, nhiều sách giáo khoa", càng khiến cho tình trạng này xảy ra phổ biến.

"Thông thường, đường đi của một bộ SGK là: phải có tiền làm, khi làm được rồi thì một hội đồng của Nhà nước thông qua.

Thế nhưng, với cách làm như trên thì sẽ đẻ ra không biết bao nhiêu bộ SGK. Địa phương nào cũng tự in SGK lấy với điều kiện NXB bỏ vốn ra, NXB thì không ngại gì mà không bỏ vốn. Và không loại trừ khả năng, sẽ có người tìm cách để lũng đoạn, chi phối hội đồng chọn sách, sách của NXB đó đưa ra sẽ được hội đồng thông qua.

Như vậy không thể có cạnh tranh: NXB nào nhiều tiền thì bỏ vốn ra viết sách với tỉnh, tỉnh chỉ dùng sách của NXB đó, NXB khác viết sách tỉnh cũng không dùng, đó là độc quyền kiểu mới", GS.TSKH Phạm Tất Dong lo ngại nghĩ về viễn cảnh này.

NXB chi thu lao cho So GD: So nhat la moc noi
Sách giáo khoa mới của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Ảnh: VnExpress

Phó Chủ tịch Hội Khuyến học càng lo ngại hơn khi kế hoạch viết một bộ SGK do Bộ GD-ĐT chủ trì đã phá sản trong khi 16 triệu USD vay ưu đãi từ Ngân hàng Thế giới để soạn sách SGK Bộ đã tiêu mất.

"Nhiều lần tôi đã bày tỏ rằng, sử dụng một hay nhiều bộ SGK thì cơ bản về nội dung là như nhau; có thể ở địa phương này chọn bộ SGK A là chính, bộ SGK B là tham khảo… miễn sao đảm bảo cung cấp đủ số lượng kiến thức do Bộ GD-ĐT yêu cầu là được.

Tuy nhiên, muốn viết SGK thì phải đề xuất được một chương trình, đề xuất một hội đồng viết sách đảm bảo những điều kiện nhất định và phải có một hội đồng mà Nhà nước nắm để thông qua.

Bộ GD-ĐT vẫn phải có một bộ sách chung làm phần cứng, từ đó mới cho các NXB biên soạn các bộ sách khác và địa phương sẽ lựa chọn, có như vậy thì Nhà nước mới quản lý được.

Nhưng bây giờ 16 triệu USD dùng để soạn SGK đã được Bộ GD-ĐT tiêu và Bộ chắc chắn sẽ phải giải trình xem đã tiêu vào những việc gì, không phải chỉ soạn tài liệu, tập huấn như đã nói trong thời gian qua bởi chi tiêu thì phải có hạng mục cụ thể.

Vấn đề là khi Bộ không có một bộ SGK chuẩn, chất lượng, mà để cho các địa phương tùy ý viết, chọn SKG thì rất nguy hiểm, nhất là khi có sự móc nối, đi cửa sau... để bộ sách được thông qua", GS.TSKH Phạm Tất Dong phân tích.

Khẳng định nếu không có cơ chế, quy định rõ ràng thì không quản lý được, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam cho rằng, cần phải có một "bàn tay thép" trong việc viết và chọn SGK.

Cũng cho ý kiến về vấn đề này, TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cho rằng, chương trình SGK là một vấn đề lớn, được nhân dân quan tâm nhiều năm nay. Luật Giáo dục (sửa đổi) đã chốt việc thực hiện một chương trình giáo dục phổ thông thống nhất trên cả nước với nhiều SGK.

Bởi cả xã hội trông chờ vào công việc này nên tổ chức, cá nhân nào được giao trọng trách biên soạn SGK phải coi đó là một nhiệm vụ chính trị-xã hội để làm thật tốt, đáp ứng yêu cầu của xã hội, không được gắn bất kỳ lợi ích cá nhân hay lợi ích nhóm nào vào làm méo mó tinh thần chỉ đạo đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Đối với việc biên soạn SGK, ngoài tinh thần nêu gương, trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức tham gia biên soạn, theo TS Nguyễn Viết Chức, cần có sự tham gia giám sát của Quốc hội, mặt trận Tổ quốc, các tổ chức, đoàn thể khác.

Đặc biệt, người dân cũng phải phát huy vai trò làm chủ của mình, giám sát việc biên soạn này.

"Đây không phải là việc riêng của Bộ GD-ĐT mà là việc làm chung của toàn xã hội, mỗi người phải có trách nhiệm góp phần làm công cuộc đổi mới thành công, còn cứ tính toán lợi ích cá nhân thì nó sẽ làm méo mó một tư tưởng tốt", TS Nguyễn Viết Chức nói.

Ngày 6/12, UBND TP.HCM đã có công văn khẩn gửi tới Sở GD- ĐT TP.HCM yêu cầu Sở giải trình về nội dung Sở GD-ĐT TP.HCM phối hợp với NXB Giáo dục Việt Nam biên soạn một bộ SGK và nhận thù lao hằng tháng từ NXB này mà báo chí phản ánh, báo cáo thường trực UBND TP trước ngày 8/12.

Cùng ngày, đại diện Bộ GD-ĐT có ý kiến sự việc này. Theo phần trả lời của đại diện Bộ GD-ĐT được báo Thanh niên trích lại: Theo quy định của Luật Xuất bản thì việc liên kết với tổ chức, cá nhân trong hoạt động xuất bản quy định trách nhiệm của Tổng giám đốc (Giám đốc) NXB. Vì vậy Tổng giám đốc (Giám đốc) NXB phải chịu trách nhiệm về đối tác, hình thức liên kết và giao kết hợp đồng liên kết đối với từng xuất bản phẩm (ở đây là SGK).

Trách nhiệm của đối tác (cá nhân, tổ chức) liên kết xuất bản với NXB đã được quy định trong Luật Xuất bản và các quy định có liên quan của pháp luật. Ngoài ra, nếu đối tác liên kết xuất bản là cán bộ, công chức nhà nước thì phải tuân thủ các quy định của luật Công chức, luật Phòng chống tham nhũng...; bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, phòng tránh sự xung đột về lợi ích có thể xảy ra.

Trong trường hợp này, NXB Giáo dục Việt Nam và Sở GD-ĐT TP.HCM có trách nhiệm giải trình cụ thể về việc mà báo chí đã nêu.

Theo Bộ GD-ĐT, để bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch trong việc lựa chọn SGK, dự thảo Thông tư hướng dẫn của Bộ GD-ĐT đang đăng mạng xin ý kiến rộng rãi đã quy định: “Người đã tham gia biên soạn, thẩm định SGK của các nhà xuất bản không được tham gia vào Hội đồng lựa chọn SGK".

Cùng với việc ban hành Thông tư hướng dẫn việc lựa chọn SGK trong các cơ sở giáo dục phổ thông, trong đó quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh và cấp huyện, các cơ quan quản lý giáo dục và các cơ sở giáo dục phổ thông ở địa phương, Bộ GD-ĐT sẽ cùng với các cơ quan quản lý ở địa phương tăng cường giám sát, kiểm tra, thanh tra việc tổ chức lựa chọn SGK trong các cơ sở giáo dục phổ thông để đảm bảo việc thực hiện pháp luật, công bằng, công khai, minh bạch.

Thành Luân

Chủ Nhật, 08/12/2019 07:55

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện