Đạo đức người thầy bị xói mòn: Đâu là căn nguyên?

(Giáo dục) - Đạo đức người thầy trong xã hội hiện nay đang bị xói mòn một phần bắt nguồn từ nhiều bất cập chứ không chỉ riêng bản thân nhà giáo.

Mới đây, Tân Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn đã có bức tâm thư gửi các nhà giáo toàn quốc sau khi ông nhậm chức. Bức thư đã thể hiện những mong muốn và khát vọng, những lời tâm huyết rất đáng trân quý với nghề giáo, với nhà giáo, với ngành giáo dục.

Bức thư có đoạn: "Hơn ai hết, chúng ta mong mỏi vị thế của nhà giáo chúng ta cần phải được củng cố, sự tôn nghiêm của nghề cần phải được giữ gìn. Điều này cần nhiều phía và liên quan nhiều yếu tố, nhưng trước hết và quan trọng nhất là do chính nhà giáo chúng ta. Chỉ có thể bằng sự cố gắng, gương mẫu, bằng trí tuệ và tấm lòng yêu nghề yêu trò, yêu tri thức và lẽ phải, bằng sự tự trọng và tự tôn, chúng ta mới dần làm cho nghề giáo của chúng ta tôn nghiêm thêm."

Dao duc nguoi thay bi xoi mon: Dau la can nguyen?
GS.TS Trần Đức Viên, nguyên Giám đốc Học Viện Nông nghiệp Việt Nam. Ảnh: Báo Khoa học&Phát triển

Song GS.TS Trần Đức Viên, nguyên Giám đốc Học Viện Nông nghiệp Việt Nam chưa hoàn toàn đồng ý với điều này.

Trong bức thư gửi tới các cơ quan báo chí, vị chuyên gia cho rằng, ngành giáo dục hiện nay còn nhiều mảng tối, là những vấn đề như bạo lực học đường, gian lận thi cử, các hành vi vô luân, phi giáo dục... Đặc biệt hơn, sự sa sút đạo đức người thầy sẽ làm suy thoái hệ giá trị xã hội.

"Để dành lại vị thế người thầy, trước hết Nhà giáo phải có ý thức tự tôn, phải biết tự trang bị cho mình bản lĩnh, độ dày tầng văn hóa để có thể ngẩng cao đầu trong xã hội" - GS.TS. Trần Đức Viên nhận xét.

Theo vị chuyên gia giáo dục, một khi thầy không ra thầy, trò không ra trò, một khi lâu đài về trí tuệ, lâu đài về đạo đức bị xâm hại, bị tổn thương thì, thì lỗi không phải chỉ là do Thày và Trò, không chỉ là lỗi của ngành GD&ĐT, mà lỗi từ rất nhiều phía.

Nhưng người thầy góp phần tạo nên những sa sút đạo đức nhưng cũng là nạn nhân của tất cả những mất mát và xói mòn ấy. Khó khăn lớn nhất trong việc được sống xứng đáng như một người Thầy của các nhà giáo hiện nay là chế độ lương. Thu nhập không đủ sống là kẽ hở cho những toan tính ít lương thiện len vào.

Một nguyên nhân khác là từ xã hội và môi trường giáo dục.

Nếu như môi trường xã hội chưa trong lành, chưa tiên học lễ hậu học văn, pháp luật, lẽ phải và các giá trị cao đẹp chưa được coi trọng và thượng tôn, nếu như ngành giáo dục chưa thực sự dành cho người thầy sự tôn trọng thì sự nỗ lực của mỗi nhà giáo, dù rất lớn và rất đáng trân quý, nhưng sẽ không mấy có ý nghĩa, không có sức nặng trong công cuộc xác lập lại vị thế người thầy.

GS. Viên cho rằng, nếu như mọi nguồn cơn của nền giáo dục đều “trước hết và quan trọng nhất là do chính nhà giáo”, thì nền giáo dục của chúng ta đã không ở những thang bậc như hiện nay trong lòng dân, trong nhận thức xã hội.

Đòi hỏi người thầy phải cố gắng lấy lại được vị thế trong một xã hội là đúng nhưng chưa đủ.

“Những cái đó khiến đạo đức nhà giáo bị tha hóa dần. Thu nhập không đủ sống là kẽ hở cho những toan tính ít lương thiện len vào. Ông giáo có cố đến mấy cũng chỉ giữ được ở mức nào đó. Tất nhiên không phải ông giáo nào cũng bị cám dỗ vật chất làm cho tha hóa. Nhưng số “người đầu hàng hoàn cảnh” cũng đủ lớn, đủ làm cho xã hội thấy mối quan hệ giữa xã hội và người thầy là mối quan hệ sòng phẳng. Họ có lý để xem người thầy là nhà cung cấp dịch vụ, người học là người trả tiền. Chẳng ơn huệ, chẳng nợ nần gì nhau cả” - GS. Viên nói.

Điều mà GS. Viên cho rằng tâm lý trên (xem quan hệ thầy - trò là mua bán sòng phẳng) rất đáng lo ngại ở xã hội ta bởi chính những nước đẻ ra nền kinh tế thị trường không có cách nhìn nhận đó đối với giáo dục.

Ở các nước Thụy Điển, Phần Lan và các nước châu Âu khác, người thầy rất được tôn trọng. Ngay cả Mỹ, một nước có hệ số lương trả cho nhà giáo khá thấp so với các ngành nghề khác trong xã hội, thì vị thế xã hội của nhà giáo cũng rất đàng hoàng. Điều đó chứng tỏ rằng, thang giá trị của xã hội ở các nước đó không căn cứ vào thu nhập của cá nhân.

GS. Viên nêu ý kiến: “Tôi cũng đồng ý, nhà giáo phải có ý thức tự tôn. Chẳng ở đâu người thầy đáng thương như ở ta, gặp học trò cũ giờ thành quan to thì thầy khúm na khúm núm.

Đã đành xã hội có thế nào thì mới 'đẻ ra' những người thầy đó, nhưng các thầy cũng cần phải tự trang bị cho mình bản lĩnh, văn hóa để có thể ngẩng cao đầu. Người thầy phải có nền tảng tri thức tốt, phải có phông văn hóa dày. Cái này do xã hội, nhưng quan trọng cũng do giáo dục của từng gia đình. Nếp nhà không tử tế, xã hội không tử tế, thì đẻ ra con người dễ bị lụy quyền thế, lụy vật chất."

Mới đây, Bộ GD&ĐT đã ban hành các thông tư quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương giáo viên trong các cơ sở công lập. Nhiều giáo viên cho rằng, số lượng chứng chỉ, tên văn bằng đào tạo, trình độ chuyên môn, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ; thành tích và thâm niên công tác của từng cán bộ quản lý, giáo viên ở các cấp có thể khác nhau (xếp hạng I, hạng II, hạng III...), nhưng đạo đức nhà giáo thì không nên phân loại để xếp hạng.

Cúc Phương

Thứ Ba, 27/04/2021 07:50

Sự Kiện