50% tiến sĩ là công chức: Khó có ai trượt Tiến sĩ!

(Giáo dục) - Cần chống cho được các biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, mua bằng, bán điểm ở đây.

Tại Hội nghị về xây dựng đội ngũ cán bộ quản lí và giảng viên do Bộ Giáo Dục tổ chức, nhiều con số khá thú vị được công bố. Việt Nam hiện đang có hơn 11.000 GS, PGS nhưng hiện chỉ có chưa đầy 1/2 trong số đó, khoảng 4.440 GS, PGS đang làm công tác giảng dạy. Số lượng tiến sĩ làm công tác giảng dạy cũng chiếm chưa đến một nửa, chỉ có 16.514 trong số gần 24.000 tiến sĩ hiện có.

50% tien si la cong chuc: Kho co ai truot Tien si!
Cần chống cho được biểu hiện tiêu cực, tham nhũng

Những số liệu này, rất đáng giật mình. Trước hết là về khối lượng đồ sộ các học hàm, học vị mà nền GD-ĐT của Việt Nam đã sản sinh ra, đã đào tạo được. Trong nước và cả trên thế giới đều xếp loại chất lượng các GS, TS ở VN khá thấp, thậm chí không được tính đếm đến. Và thực tế, sự đóng góp của các GS, TS cũng khá hạn chế.

Một số trường hợp coi học hàm, học vị đạt được như một phương tiện để tiến thân, để được bổ nhiệm, đề bạt vào các chức vụ trong bộ máy quản lý nhà nước. Hiện tượng này cũng một phần là do cơ chế của chúng ta đang tạo ra một tâm lý "sính bằng cấp" và sử dụng bằng cấp như một công cụ tiến thân. Khá nhiều GS, PGS sau khi cố gắng bằng mọi cách để có được học hàm, học vị mà mình cần thì đã không sử dụng chức danh này phục vụ công tác nghiên cứu, đào tạo một cách thực chất, mà chỉ coi như một vật trang trí, như một tấm huy chương đeo trên cổ mình.

Không tự nhiên, công luận lại rất quan tâm đến tỷ lệ mất cân đối của các GS, TS thuộc lĩnh vực nghiên cứu, đào tạo với các GS, TS không thuộc lĩnh vực này. Không tự nhiên công luận lại quan tâm tới hiện tượng các quan chức lao vào đi học để có bằng TS, và lao vào để đạt được các tiêu chuẩn của một PGS, GS.

Tôi cho rằng, cái này thuộc cả hai phía. Trước hết là phía những đối tượng cố kiếm cho được học vị tiến sĩ và chức danh GS, PGS. Câu trả lời là do tâm lý sính bằng cấp, sử dụng bằng cấp GS, TS để làm một yếu tố, một công cụ để thăng quan, tiến chức.

Tiếp theo đó, chính là từ các "lò đào tạo" bằng cấp này cũng đã bị cơ chế thị trường, cơ chế thực dụng chi phối. Họ cố xin càng nhiều chỉ tiêu đào tạo càng tốt và đào tạo theo kiểu đại trà, trọng số lượng, qua loa đại khái. Rất ít cơ sở chú ý đến nâng cao, bảo đảm chất lượng của sản phẩm mà mình "sản xuất" ra. Thậm chí, ở đây cũng tồn tại không ít hiện tượng mua bằng, bán điểm, tiêu cực, tham nhũng.

Chúng ta không nên quên mục đích của việc đào tạo các GS, TS là để phục vụ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy nhưng do cơ chế hiện hành thiếu chặt chẽ, thiếu chuẩn mực nên cuối cùng là mục đích này không đạt được. Bằng cấp chỉ được khai ra trong lý lịch nhằm thăng tiến chứ không có mục đích gì hơn.

Tôi rất hoan nghênh chủ trương gần đây của Chính phủ, của Bộ GD-ĐT là cần phải bằng mọi cách nâng cao chất lượng đào tạo, chất lượng phong học hàm cho các GS,TS. Không thể để tình trạng tồn tại một số "lò ấp TS", "nơi bán chức danh GS, PGS" như lâu nay đang tồn tại ở một số nơi. Vấn đề trước tiên là phải xem xét lại toàn bộ hệ thống, thể chế về tiêu chuẩn tuyển chọn đầu vào, về cơ chế đào tạo, nội dung đào tạo và cơ chế thẩm định đánh giá, chấm điểm, công nhận kết quả của đầu ra để khắc phục hiện tượng hoành tráng về số lượng nhưng chất lượng lại ở mức thấp đáng báo động.

Theo tôi, đây là một trong những biểu hiện mang tính điển hình của hiện tượng thoái hóa, biến chất, tiêu cực và kể cả tham nhũng trong lĩnh vực GD-ĐT. Xét về chất lượng, trình độ thạc sĩ ngày nay cũng chỉ ở mức tương đương như cử nhân ngày xưa. Và trình độ TS cũng chỉ mới tương đương ở mức thạc sĩ. Không thể hơn được.

Ở đây cần chú ý một loạt các vấn đề, thứ nhất đó là các tiêu chí để tuyển chọn, chấp nhận trúng tuyển để làm nghiên cứu sinh và tiêu chí để được xét, phong học hàm GS, PGS. Tôi cho rằng các tiêu chí này hiện nay khá thấp, chưa đạt được đến độ chuẩn của khu vực chứ chưa nói tới độ chuẩn của thế giới.

Thứ hai là cơ chế đào tạo và đánh giá. Do tiêu chí thấp và do tiêu chí đào tạo và đánh giá còn mang nhiều tính hình thức nên có khá nhiều hiện tượng học giả nhưng vẫn qua các kỳ thi, các khâu đánh giá để chấp nhận kết quả cuối cùng. Bản thân tôi cũng đã có một số lần khi tham gia các Hội đồng chấm luận án Th.S, TS phải tranh luận trực tiếp với cả hội đồng.

Có lần tôi đã phát biểu: "với luận án này nếu tôi là người hướng dẫn, thì tôi sẽ yêu cầu học viên phải viết lại vì có nhiều nội dung sai một cách cơ bản". Cũng có trường hợp, tôi đã phải phát biểu rằng: "Với luận án này, tôi sẽ cho điểm 4/10", tức là chưa đạt yêu cầu. Các thành viên khác của Hội đồng đã nói với tôi rằng: "thông lệ lâu nay chỉ chấm điểm 7/10 đối với những học viên nói chưa sõi tiếng Việt. Các trường hợp khác thì chưa ai cho điểm thấp như ý của thầy đã nói". Thực tế là như vậy và tại khá nhiều trung tâm đào tạo, từ trước đến nay đã hình thành những "ê kíp" để được mời tham gia vào hội đồng.

Và thực tế là người ta chỉ chọn những thành viên tham gia hội đồng "biết điều", "mềm dẻo" còn phần lớn những thành viên có ý kiến phản biện tương đối thực chất và quyết liệt thì thường là được cho nghỉ, lần sau không mời tham gia hội đồng nữa. Với những "ê - kip" hình thành trên thực tế các thành viên Hội đồng "biết điều", "mềm dẻo" thì làm sao bảo đảm chất lượng khi đánh giá, chấm điểm.  

Thứ Ba, 05/09/2017 07:28

Sự Kiện