Khó nói chất lượng công chức tốt khi...

(Chính trị - Xã hội) - (ĐVO) - Còn rất nhiều việc phải làm đồng bộ, quyết liệt, nhất là trong điều kiện đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ để vượt qua được thách thức hiện nay thì rõ ràng cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu.

Luật sư Trần Hữu Huỳnh, nguyên Trưởng ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chia sẻ với Đất Việt xung quanh câu chuyện cải cách thủ tục hành chính của Việt Nam.

Cơ chế một cửa mới chỉ làm hình thức

PV: - Đánh giá về công tác cải cách hành chính, có ý kiến cho rằng 10 năm thực hiện cải cách hành chính coi như thất bại vì chỉ đạt được một số kết quả không đáng kể về mặt văn bản. Ý kiến của cá nhân ông thì sao, thưa ông?

Luật sư Trần Hữu Huỳnh: Khó nói chất lượng công chức tốt khi không có công cụ kiểm soát, đánh giá
Luật sư Trần Hữu Huỳnh: Khó nói chất lượng công chức tốt khi không có công cụ kiểm soát, đánh giá

Luật sư Trần Hữu Huỳnh: - Nếu nhìn cải cách hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà Nhà nước Việt Nam thực hiện, bao gồm cải cách hành chính nói chung, thì cải cách thủ tục hành chính chúng ta đã làm được một số việc.

Đề án 30 cho thấy hàng chục nghìn văn bản quy phạm pháp luật đã được rà soát, phân loại. Nhiều thủ tục không phù hợp với quy định của pháp luật, không đúng thẩm quyền được loại bỏ, nhiều thủ tục được sửa đổi theo hướng thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Công việc này đã nhận được sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, hiệp hội và người dân…bước đầu đạt được những hiệu quả nhất định, được người dân và cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao về nỗ lực này của chính quyền các cấp.

Thông qua đánh giá mối quan hệ giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp về môi trường kinh doanh nói chung, thủ tục hành chính nói riêng  thì trừ  năm 2012  là năm có chỉ số PCI (chỉ số năng lực cạnh tranh) giảm, vì thực tế nền kinh tế gặp khó khăn rất lớn, các doanh nghiệp gặp vô vàn khó khăn mà chưa được tháo gỡ kịp thời, còn trước đó, từ năm 2006 đến 2011 thì chỉ số PCI này luôn được cải thiện.

Điều đó cho thấy cải cách thủ tục hành chính, qua cảm nhận của các DN dân doanh ở các địa phương, được cải thiện dần, nhất là trong các lĩnh vực như đăng ký kinh doanh, thanh kiểm tra doanh nghiệp, đất đai…  mặc dù không phải vùng nào, địa phương nào cũng đạt được kết quả này.

Nói chung muốn chuyển biến tình hình là có ở một số địa phương, bộ ngành, một số thủ tục đã được cắt bỏ, mức độ hài lòng cũng được cải thiện. Một số địa phương có điểm sáng. Tuy nhiên phải nói rằng, vẫn còn rất nhiều việc phải làm đồng bộ, quyết liệt, nhất là trong điều kiện đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ để vượt qua được thách thức hiện nay thì rõ ràng cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu.

PV: - Ông đánh giá như thế nào về việc thực hiện cơ chế một cửa trong thời gian qua. Có ý kiến cho rằng cơ chế một cửa không thấy đâu mà chỉ thấy dân bị 'hành' nhiều hơn. Ông có đồng tình với quan điểm này?

Luật sư Trần Hữu Huỳnh: - Điều này đúng là như vậy. Cơ chế một cửa tại một số địa phương còn thực hiện mang tính hình thức.

Vẫn còn nhiều nơi nói thực hiện cơ chế một cửa nhưng một cửa có nhiều khóa, hay nhiều ngách.

Nhiều nơi cử người ra tiếp đón một cửa không phải là có kinh nghiệm, hiểu biết sâu sắc nên chỉ là một cửa để tiếp nhận hồ sơ. Như vậy là sai bản chất của một cửa.

Chính cách làm này khiến cho người dân phải đi lại nhiều lần, tốn kém và mang tính chất đối phó.

Thông qua khảo sát mà chúng tôi đã thực hiện chỉ có một vài nơi thực hiện tốt cơ chế này. Điển hình như tỉnh Ninh Thuận hay Quận 1 Tp Hồ Chí Minh.

Tại đây có văn phòng phát triển kinh tế. Văn phòng này nhận hồ sơ, cung cấp xử lý thông tin và cũng là đầu mối để trao đổi. Đây cũng chính là nơi trao lại quyết định cuối cùng. Văn phòng này có thể thay mặt cho các cơ quan quản lý địa phương để nhận hồ sơ của các nhà đầu tư. Nếu vấn đề có thể trả lời trong thẩm quyền thì văn phòng này sẽ thực hiện ngay. Nếu không sẽ phối hợp với các cơ quan khác để giải quyết và trả hồ sơ lại.

Không có công cụ đánh giá, khó nói chất lượng công chức tốt

PV: - Thế nhưng có ý kiến cho rằng, các văn bản được cải thiện, sửa đổi chỉ là một khâu nhỏ trong cải cách hành chính. Cái quan trọng là vấn đề con người, bộ máy… xem ra vẫn là ‘hòn đá tảng’ mà khó có thể lay chuyển. Ông có nhận định gì về ý kiến này?

 

Luật sư Trần Hữu Huỳnh: -  Như Chính phủ từng nhận định trong phát triển hiện nay, chúng ta gặp ba nút thắt, đó là cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và thể chế.  Về thể chế bao gồm quy định chính sách, pháp luật, bộ máy tổ chức và con người (cán bộ công chức…). Trong mười năm qua, chúng ta đã cố gắng đổi mới trên cả ba phương diện này song phải thắng thắn rằng dù có cố gắng nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu chung.

Bằng chứng là chỉ số đánh giá của các hiệp hội về việc xây dựng và thi hành pháp luât. Kinh doanh của một số bộ ngành (MEI) cũng chỉ đạt gần 60 điểm trên tổng số 100 điểm. Con số này cho thấy chất lượng xây dựng văn bản có nhiều vấn đề. Việc thi hành pháp luật còn yếu hơn. Một số bộ cũng chỉ đạt trên dưới 50 điểm.

Về tổ chức chưa có cải tiến nào được xem là đột phá, bộ máy vẫn còn quá cồng kềnh, biên chế nói giảm nhưng không giảm được, nhiệm vụ nhiều nơi còn trùng lặp nhưng trách nhiệm lại thiếu cụ thể.

Rõ ràng, để điều hành một quốc gia phát triển từ mức thu nhập thấp lên ngưỡng trung bình cũng là đã  khó nhưng để cải thiện từ trung bình lên thành một quốc gia phát triển đòi hỏi một nỗ lực lớn hơn rất nhiều lần.

Lúc này thị trường đòi hỏi tự do kinh doanh nhiều, cạnh tranh mức độ cao hơn, hội nhập sâu rộng hơn, bộ máy nhà nước vận hành phức tạp và nhạy bén, linh hoạt hơn. Với những yêu cầu cao hơn, kỳ vọng của cộng đồng lớn hơn, thách thức với bộ máy cũng lớn hơn nhiều song thực tế những nỗ lực của bộ máy chưa đáp ứng được.

PV: - Bằng nghiên cứu của mình ông có thấy thông tin về số công chức, viên chức, cán bộ bị cho nghỉ việc để bộ máy bớt cồng kềnh, lãng phí?

Luật sư Trần Hữu Huỳnh: - Tôi chưa thấy có thông báo nào về giảm biên chế được bao nhiêu. Chỉ thấy rằng trong xu hướng hiện nay sự can thiệp hành chính tương đối nhiều vào thị trường cũng có thể suy đoán được bộ máy đang tăng lên.

PV: - Đó là còn chưa kể những con người đó giữ vị trí ghế ngồi nhưng lại không học hỏi, linh hoạt để công việc trôi. Như mới đây tại một cuộc họp Ban chỉ đạo Đề án đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức, Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã thẳng thắn chỉ ra: ‘Trong bộ máy có tới 30% số công chức không có cũng được, bởi họ làm việc theo kiểu sáng cắp ô đi, tối cắp về". Và câu chuyện công chức Hà Nội soạn một bức thư cảm ơn mà tới 29 ngày mới xong do chính Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị nêu ra minh chứng cho sức ì và sự vô trách nhiệm của không ít cán bộ công chức. Ông có nghĩ như vậy?

Luật sư Trần Hữu Huỳnh: -  Trước hết con số “30% công chức sáng cắp ô đi tối cắp ô về” tôi không bình luận gì nhưng tôi tin là có căn cứ. Có tình trạng có người không làm việc, có tình trạng làm việc cầm chừng trong khi thực tế cuộc sống đang đòi hỏi công chức cần phải “chung lưng đấu cật” cùng doanh nghiệp chia sẻ khó khăn vượt qua thử thách hiện nay.

Là người có nghiên cứu về thể chế, thủ tục hành chính tôi thấy khá rõ là trong việc thu hút công chức thực sự có năng lực, tâm huyết vào cơ quan nhà nước hiện nay là rất khó khăn.

Lý do là vì thiếu môi trường, không gian làm việc cạnh tranh, cơ chế làm việc, lương bổng chưa thu hút được, trong khi công cụ để kiểm soát, đánh giá chất lượng điều hành của từng tổ chức, công chức thuộc bộ máy công quyền chưa được áp dụng một cách rộng rãi. Ví dụ quận I của Tp Hồ Chí Minh chấm điểm công chức từ phía người dân trong việc thực hiện dịch vụ công đối với một số lĩnh vực đang còn là hiện tượng hiếm hoi.

Nếu công cụ này không được áp dụng phổ biến rộng rãi thì khó để nói chất lượng công chức thực hiện dịch vụ công được cải cách triệt để.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Bích Ngọc (thực hiện)

Thứ Sáu, 26/04/2013 11:18

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện